ODGOVOR T. KULjIĆU ILI ANTIFAŠIZAM BEZ MUKE

ŽELjKO CVIJANOVIĆ Pravi antifašizam ponovo košta, ideološki donosi počasti Imperije, i to je sva...

ŽELjKO CVIJANOVIĆ

Pravi antifašizam ponovo košta, ideološki donosi počasti Imperije, i to je sva priča

Zahvalan sam prof. Todoru Kuljiću što me, polemišući sa mojim tezama, nije naveo po imenu, već me opisao kao „jedan red polemičara“. Time je pokazao da ne pripada svetu kome je do polemičkog nadgornjavanja, već sa pripadajućih visina saopšava velike neporecive istine. S tim što tu vrstu istina već ceo vek ne ispovedaju poštovaoci istorijskih činjenica, već komesari, neka se nosi sam; na meni je da razmotrim njihovu neporecivost.

Kuljić mi zamera kako sam činjenicu da su se Brozovi komunisti 1941-1945. služili terorističkim metodama stavio u službu „antifašiziranja“ generala Dragoljuba Mihailovića. Kako ne nudi argumente protiv terorističkih metoda, ostaje nejasno ima li on problem s tim da to možda nije tačno ili što sam to uopšte pomenuo. Radi se o tome da su se teroristički metodi Brozovih partizana u prvom redu ispoljili u građanskom ratu. Za to vreme, deo inteligencije koji želi da iz antifašističkog pokreta isključi sve sem Broza, po pravilu, u drugi plan gura da se tokom oslobodilačkog rata i socijalističke revolucije kod nas odvijao i građanski rat. Zašto?

ZAŠTO JE GRAĐANSKI RAT TITOISTIČKI TABU?
Zato što nas činjenica o tako traumatičnom iskustvu izvodi iz Kuljiću bliske matrice o Mirku i Slavku. Ako je građanski rat legitiman i neodvojiv deo antifašističke borbe, tad je potrebu da se rovovi koje je on iskopao zatrpaju a naslednici učesnika izmire lako objasniti revizionizmom. Otuda, predstavnici savremene ideološke mutacije titoizma taj građanski rat i danas drže živim, doduše drugim sredstvima. Jer raison d’être političkih jugoslovena – poput Bazdulja i Kuljića, koji se na Vikipediji predstavlja kao „jugoslovenski sociolog“ – ne hrani se, kao pre sto godina, idejom o političkoj zajednici Južnih Slovena, koja nije realna, već idejom o održavanju ideološke podele unutar srpskog korpusa.

mirkoislavko02Važnost otklanjanja traume građanskog rata u jednom društvu notorna je civilizacijska činjenica. Nju je razumeo i komunistički ortodoks poput Staljina, koji je pomirenje započeo još u Velikom otadžbinskom ratu, da bi ga rusko društvo dovršilo pod Putinom. Prava veličina De Gola nije u njegovom antifašizmu – francuski doprinos bio je simboličan – već u činjenici da je sprečio građanski rat između Pokreta otpora i Petenovih kolaboracionista.

Dakle, terorizam i građanski rat ne čine Broza manje antifašistom. Ali smisao izbacivanja Mihailovića iz antifašističkog korpusa, i to na istorijskom falsifikatu, ne samo da legitimiše građanski rat među Srbima već ga čini poželjnom pojavom dugog trajanja.

To je razlog zašto politički jugosloveni od antifašizma tvore ideološku činjenicu, u koju ne samo da se ne uklapa Mihailović već u njoj teško da može biti mesta i za De Gola i Adenauera, pa i za Ruzvelta pre nego što je pod Staljingradom odlučen pobednik.

ŠTA JE ANTIFAŠIZAM DANAS?
Antifašizam – to bi Kuljiću moralo da bude poznato – nastao je 30-tih godina kao moralni stav protiv sila rasizma, militarizma i ekpanzionizma. Ideološkim stavom postao je posle 1945, tek kad sa sobom više nije nosio rizike, već dobiti. Ali sa tom idilom – i jare i pare – završeno je, utoliko pre što su naša tumačenja prošlosti pre svega odnos prema sadašnjosti.

Ima li – šta misli Kuljić – danas na Balkanu i šire porobljenih naroda, koje njihovi zapadni mentori, slično kao 1941, tretiraju kao narode drugog i trećeg reda? Da li je možda njegov narod – ne mislim na jugoslovene – žrtva nečijeg militarizma i ekspanzionizma? Koliko bi još miliona žrtava taj poredak trebalo da ostavi iza sebe da bi Kuljić prestao da ideološki dosledno tvrdi kako je centar problema u balkanskim državama klasne prirode a u narodima u odsustvu samorefleksije?

Dok Kuljić veruje da niko ko ne uvažava to da su partizani bili jedino rešenje ne bi trebalo da priča o Nediću, ja verujem da bi svi koji ne vide da je srpski narod ponovo žrtva (jedne mutacije) fašizma trebalo da ćute i o Nediću i o partizanima.

mirkoislavko03Jer i danas i onda, bar kad su Srbi u pitanju, jeste važno pitanje da li nam više donosi aktivan ili pasivan otpor, ili možda kolaboracija. I ono ostaje važno sve dok se zbog toga ili nečeg drugog ne upustimo u građanski rat. Tad prestaje da bude važno. Nevolja sa Brozom je u tome što je oslobodilački rat vodio paralelno sa građanskim. Nevolja sa njegovim ideološkim mutacijama je u tome što nastavak građanskog rata drugim sredstvima pretpostavljaju oslobodilačkoj borbi. Pravi antifašizam ponovo košta, ideološki donosi počasti Imperije, i to je sva priča.

Tekst objavljen u „Politici“ 5. januara 2016.

Politika
Pratite nas na YouTube-u