U MOSKVI ODRŽAN OKRUGLI STO NA TEMU TRAGEDIJE SRPSKE DRŽAVNOSTI I AKTUELNIH PROBLEMA BALKANA

J. Ponomarjeva smatra neophodnim da se svjetskoj javnosti saopšti jednostavna istina – Staru Srbiju...

J. Ponomarjeva smatra neophodnim da se svjetskoj javnosti saopšti jednostavna istina – Staru Srbiju mi nikome nećemo dati

U Moskvi je održan okrugli sto na temu „Tragedija srpske državnosti: iz istorije u današnji dan. Aktuelni problemi Balkana“

Učesnici diskusije razmatrali su moguće varijante učvršćenja srpske državnosti kroz prizmu Stare Srbije. Objasnićemo. Stara Srbija – istorijsko ime teritorije, otadžbine Srba, u koju su ulazile zemlje Kosova i Metohije, Raška i Skopsko-Tetovski region. Osim toga, Stara Srbije je otadžbina prve dinastije Nemanjića i Svetog Save, kolijevka srpske državnosti. Ipak, ova teritorija, uz narušavanje svih normi međunarodnog prava, danas je otrgnuta od Srbije. 90-ih godina 20. vijeka, kada se odvijao raspad Jugoslavije, natovskim bombardovanjem, nijedna od zemalja, među njima i naša, nije se zalagala za Srbiju. I danas takav pojam kao Stara Srbija izbačen je iz međunarodnog političkog rječnika.

Ali Stara Srbija nije nikuda nestala, ona postoji, i tematika njene uloge u stvaranju i razvoju srpske državnosti jedna je od najsloženijih u istoriji Balkana i izaziva oštre političke diskusije. Jedna od njih (diskusija) održana je u pres centru MIA „Rusija danas“ 25. februara, uz učešće stručnjaka za balkansku problematiku. Među njima su bili izvanredni i opunomoćeni ambasador Republike Srbije u RF, bivši direktor Instituta za istoriju SANU, dr Slavenko Terzić; rukovodilac Fonda istorijske perspektive i Instituta demokratije i saradnje (Pariz) Natalija Naročnicka; predsjednik Imperatorskog Pravoslavnog Palestinskog društva i predsjednik Ruskog književnog saveza Sergej Stepašin; episkop moravski Antonije, predstavnik podvorja SPC u Moskvi i profesor katedre uporedne politologije MGIMO (U) MID RF Jelena Ponomarjeva.

Pozvavši svoje kolege i prijatelje na diskusiju za okrugli sto, dr Terzić je unekoliko olakšao njihov zadatak – on je donio autorski primjerak svoje knjige, koja je izašla nedavno na ruskom jeziku, i ona je postala jasna ilustracija za temu. Istoriografija S. Terzića – u Srbiji i u akademskom svijetu poznat je kao naučnik-istoričar – zove se „Stara Srbija. Drama jedne evropske civilizacije“. Knjiga istražuje izvore i uzroke velike tragedije srpske državnosti. Učesnici su analizirali situaciju, koja je formirana danas na Balkanu kroz prizmu istorijskih sudbina srpskog naroda i Srbije. Poznato je da je Sergej Stepašin bio predsjednik vlade RF smjenivši na toj dužnosti Jevgenija Maksimoviča Primakova, koji je pokušavao da spriječi bombardovanje Beograda.

I kao državni radnik visokog ranga Sergej Vadimovič boravio je i u Beogradu i u Sarajevu tih godina (druga polovina 90-ih, početak 2000-ih). O zaključku, koji je on izveo na završetku svog izlaganja, malo kasnije. A prije toga, budući da je pažljivo proučio rad svog prijatelja, kako je dr Terzić predstavio S. V. Stepašina, on je ispričao o rusko-srpskim odnosima u to vrijeme. Prošle godine tu istu knjigu S. Terzića, na srpskom jeziku, predstavili su na sajmu knjiga u Beogradu dvoje učesnika ovog okruglog stola – S. Stepašin i N. Naročnicka. U isto to vrijeme, u Moskvi, S. Terzić je organizovao posjetu srpske delegacije na visokom nivou u Rusiju. Sama činjenica takve „rokade“ govori o stepenu povjerenja koje je autor ukazao svojim ruskim prijateljima i kolegama. Po mišljenju S. Stepašina, „danas nemamo bližeg naroda od srpskog“. „To u mnogome obavezuje i našu vladu, i sve nas zajedno“, – podvukao je predsjednik Ruskog književnog saveza. Što se pak tiče knjige S. Terzića onda, po riječima S. Stepašina, njen sadržaj se može projektovati na ono što se dešava u evropskom prostoru u posljednjih deset godina. „Avaj, sada su prisutne centrifugalne tendencije i pokušaj da se akumulira hegemonija vlasti jedne ili dvije države u Evropi. Bez uzimanja u obzir istorije, problem, tragedija onoga što se desilo u Jugoslaviji,ne može se shvatiti“. Glavni pak zaključak S. Stepašina zvučao je ovako: „Istorija nema mogući način, ali (!) u današnjim uslovima, i uz današnje rukovodstvo naše zemlje, beogradske tragedije ne bi bilo, i ne bi bilo drugih tragedija, koje mi danas proživljamo“.

Ulazeći u diskusije, S. Terzić je primjetio da njegovo istraživanje počinje od analize istorijskih procesa kraja 17. vijeka, prolazi kroz 18. i 19. vijek i završava se posljednjim godinama 20. vijeka. Drama Stare Srbije, srpske civilizacije, prikazana je u knjizi na fonu evropskih događaja. Početak iseljavanja Srba sa njihovih iskonskih teritorija počeo je poslije velikog evropsko-osmanskog rata (1683- 1699). Ovaj proces dešavao se tokom 17, 19. i 20. vijeka. „KiM nikad u toku vijekova nije imao svoj identitet, čak ni administrativni“, rekao je Terzić, „kada čujemo „kosovski identitet“, „kosovski narod“, „kosovski jezik“ – to je jeftina propaganda, ako se ne nazove profanisanjem, to ne zaslužuje komentar“. Dr Terzić je pojasnio da je Stara Srbija „osnova državne srpske ideje“. Po njegovim riječima, takozvana „albanska manjina“ takođe je dio informacione propagande. Albanci imaju svoju državu Albaniju. Dio albanskog naroda je ostao da živi u Srbiji, Crnoj Gori, ali su Albanci u okviru Srbije i Jugoslavije imali takva prava kakva nisu imali mnogi balkanski narodi. Albanci su imali svoju Akademiju nauka, svoju televiziju i radio. Bez obzira na to, Srbe su krivili za „etnički šovinizam“, opravdajući ideju islamske države Izetbegovića, koja je počela od Bosne i Hercegovine a zatim je prenesena na KiM i usmjerena protiv srpske armije. „I čitava Evropa, i čitav svijet, podržavali su metode radikalnih islamista protiv Srbije!“ podvukao je S. Terzić.

Ambasador Srbije u Rusiji je ocijenio da je najveće iseljavanje Srbe sa svoje teritorije počelo poslije 1945. godine i trajalo sve do 1990-ih godina. Vlasti Jugoslavije su iselile oko 300 000 Srba u mirno vrijeme! Kada je Jugoslavija bila okupirana od strane njemačkih, bugarskih i italijanskih vojnika za vrijeme Drugog svjetskog rata, bilo je nasilno iseljeno s Kosova više od 100 000 Srba. A poslije rata, zbog nepoznatog razloga, rukovodstvo Jugoslavije je zabranilo Srbima da se vraćaju na svoje teritorije. Oni isti koji su došli na srpsku zemlju, tih ratnih godina, ostali su na njoj. „Ideja velike Albanije prijeti stabilnosti na Balkanu, prijeti Srbiji, Makedoniji, Grčkoj“ – smatra dr Terzić – „Kosovo je rezultat agresije NATO. Srbija je spremna da pruži svojoj južnoj najveći stepen autonomije, ali to ne žele oni koji su ravnodušni prema sudbini Srbije.“ Uostalom, dr Terzić je naveo činjenicu da se ekonomske sankcije, uvedene Srbiji 90-ih godina, ne mogu nikako upoređivati sa sadašnjim sankcijama protiv Rusije. Toliko je njima bila potkopana ekonomija Srbije.

Naročnicka je okarakterisala knjigu S. Terzića kao pravovremenu, fundamentalnu, naučnu i aktuelnu. Po njenim riječima, nesreća Rusije i Rusa, koji su mnogo proživjeli 90-tih godina 20. vijeka ubrzo je postala nesreća i Srba samo dokazujući neraskidivost naših sudbina. N. Naročnicka se slaže sa Stepašinom da je Rusija tada bila malo drugačija, da nije izgubila nacionalnu volju – tragedija na Balkanu se ne bi desila. „Za mene je bilo važno da vidim tu knjigu, koju je S. Terzić počeo pisati prije 10 godina. Taj trud (rad) je epohalni odgovor na epohalne izazove vremena, epohe podmetanja i izazova“, podvukla je N. Naročnicka.

Po mišljenju stručnjaka to što se desilo s Kosovom (kvazidržavom), to podstrekivanje od strane Zapada najradikalnijih albanskih vojnika direktno je uticalo na ono što se dešava sada. Stara Srbija je naziv KiM koji je bio do revolucije na svim geografskim i fizičkim kartama. Pseudo-istoričari pokušavaju da predstave tu teritoriju kao staru albansku zemlju. Istorijsko pak „platno“ S. Terzića povezuje zrncima istorijsku istinu. „Stara Srbija to su potporne tačke srpske istorije i nacionalne svijesti kao za Ruse Kulikovo polje i Nevska bitka kneza Aleksandra“, rekla je N. Naročnicka. Ona je precizirala da je u napadu Turaka na Balkan počelo protjerivanje cjelih srpskih klanova (plemena), a svako pleme brojalo je do 500 ljudi. Ona je navela, jasan po slikovitosti, istorijski dokument o tome šta je ostalo od srpske civilizacije za 21. vijek: „Ostaci crkve Grabovice, latinsko groblje (ostaci), Gradac – ostaci crkve, Stup – ostaci crkve na groblju, ruine crkve Svetog Georgija“. Posebno je bio mučan (težak) bio zaključak: „ Ostaci, to je budućnost Evrope ako ona ne nađe u sebi snage da se oslobodi ideološkog puta i da pogleda realnosti u oči, i da prizna da su hrišćanska i latinska kultura – neraskidivi dijelovi jedne hrišćanske civilizacije“. Odajući priznanje radu istoričara S. Terzića, N. Naročnicka o njegovoj knjizi rekla je ovo: „Pred nama je originalna naučna enciklopedija istorije Srbije“. Po mišljenju stručnjaka iz ovog rada može se izvući mnogo lekcija za osmišljavanje sudbine slovenstva u 21. vijeku i nas – Rusije. Složena sudbina Srbije uslovljena je njenim geografskim i strateškim položajem: ona je smještena na spoju latinskog svijeta i postvizantijskog prostora i sva istorija suparništva između dva vektora istorije prelama se na mnogostradalnoj sudbini srpske nacije i Srbije. Još 1463. godine papa Pije Drugi nacrtao je plan komadanja Balkana. Beču odlaze Atika, Epir, Peloponez; Mađarskoj – Srbija, Bosna, Vlaška i Bugarska. N. Naročnicka je ocijenila da je nezavisni razvoj Srbije pod stalnom pažnjom i pritiskom interesa velikih država. Svaki uzajamni odnos sila u ovom strateškom rejonu brzo je mijenjao odnose sila u Sredozemnom moru. Na primjer, Kosovo je jedina ravnica na Balkanu preko koje se može preći do Soluna. I u 14. vijeku Turci su dobili osnovu za daljnu ekspanziju na zapad upravo poslije zauzimanja Kosova polja. „Evropa je nepromišljeno (brzopleto) zaboravila da su Turci opsjedali Beč, a danas Turska ne samo da provocira svoje zapadne partnere već ih i ucjenjuje“, podsjetila je Naročnicka savremene političare na nesavladanu lekciju. „ Ova knjiga je divovski trud, inspirativan akt srpskog nacionalnog duha, kada je profesionalizam autora uložen u kipeći kotao prošlosti, sadašnjosti i budućnosti svoje otadžbine“, rekla je N. Naročnicka.

Aktivno učešće u diskusiji uzela je profesorka katedre uporedne politikologije MGIMO (U) MID RF Jelena Ponomarjeva. Ona je ocijenila da je samo na prvi pogled sa Balkanom sve gotovo. „Balkan, to je posebna spona prelamanja svjetske politike“, podvukla je ona. Po njenom mišljenju gubitak Balkana, s tačke gledišta gubitka veza s Rusijom – humanitarnih, naučnih, ekonomskih – odraziće se i na stanje Rusije. Po riječima J. Ponomarjeve, danas je Balkan teren za odrađivanje politehnologija. Jugoslavija je bila ona zemlja koju su razbijali, koristeći razne tehnologije – njih su pak upotrebljavali i pri razbijanju SSSR-a. Ponomarjeva je ocijenila da su to tehnologije za odrađivanje političkih prevrata, „obojenih (baršunastih) revolucija“ . To što se dešava na Bliskom istoku danas odrađeno je na Balkanu u oktobru 2000. godine – desila se smjena legitimne vlasti: sve glasačke listiće „neko je spalio“… to su tehnologije za odgajanje radikalnih islamskih grupa koje su danas izrasle u mnogoglavu aždaju, i osnova tih procesa desila se na Balkanu. U Bosni i na Kosovu osnivani su kampovi gdje su se obučavali (formirali) teroristi koji su danas raspoređeni po čitavom svijetu. To su tehnologije za odrađivanje (mijenjanje) samosvijesti. Rusi, kao i Srbi, su narod koji je uključen u poseban pravoslavni svijet. Ne bez razloga, Srbe nazivaju „balkanski Rusi“.

Osvrćući se na knjigu S. Terzića, J. Ponomarjeva je izdvojila tri nivoa psihoistorijskog rata protiv društva koje predstavlja metu.

Prvi nivo je informacioni rat, kada se koriste iskrivljene činjenice. Tako je Stara Srbija zamijenjena nazivom Kosova i Metohije, Republika Kosovo, kao da je to već državna tvorevina, mada to nije. Ali na informacionom nivou ide najjednostavnije iskrivljavanje činjenica. Na drugom nivou – konceptualnom – razvija se interpretacija događaja ili činjenice na taj način, da se činjenica pretvara u falš-činjenicu. Tako se utiče na svjetsko javno mijenje. Na primjer: časopisi i novine s kraja 1998. i početka 2000. godine za najveće monstrume isticali su srpski narod. Falsifikovanje činjenica čini informacioni tok destruktivnim. Treći nivo je smisaoni, metafizički nivo, gdje dolazi do gubitka razuma (smisla). Zašto će vam Stara Srbija kada postoji prosvećena Evropa sa njenim opšteevropskim vrijednostima? Srbija, da bi pristupila toj evropskoj budućnosti, treba da se odrekne najsvetijeg što je ostalo – sjećanja na prošle izgubljene teritorije i sjećanje na prošlost od prije 17 godina, kada su natovski bombarderi bombardovali mirne srpske gradove. J. Ponomarjeva je citirala, strašno po svojoj suštini, upozorenje, pisca i publiciste 19. vijeka, Evgenija Zamjatina, koji je rekao: „Bojim se da će Srbiji ostati samo jedna budućnost – to je njena prošlost“.

Po mišljenju J. Ponomarjeve i kod rusfoba u Ukrajini, i kod srbofoba – kosovskih muslimana, obrada se dešavala po istom šablonu. Sve po istim tehnologijama. Šta raditi u takvoj situaciji? J. Ponomarjeva je podvukla da su Srbi dokazali da je državnost poseban znak (osobina, odlika) naroda. Pa mnoge zemlje čiji predstavnici sjede u OUN nemaju državnost. Državnost – to je sposobnost da se stvore svoje političke institucije i da se tokom vijekova usavršavaju, da se razvijaju u pravcu nacionalne civilizovane kulture. A sve to, i svoju poziciju posebno, u sadašnjoj situaciji informacionih bitaka treba prenositi do velikog broja ljudi. Završavajući izlaganje, J. Ponomarjeva je navela riječi jednog od ideologa konzervatizma, E. Bjorka: „Da bi zlo pobijedilo dovoljno je da dobri ljudi sjede skrštenih ruku i ništa ne rade“. Zato J. Ponomarjeva smatra neophodnim da se svjetskoj javnosti saopšti jednostavna istina – Staru Srbiju mi nikome nećemo dati (predati).

Episkop Antonije, koji je učestvovao u diskusiji, predložio je da se istoriografija (knjiga S. Terzića) iskoristi – „ za svjetsku kulturu“, kako je nazvao sveštenik, „kao duhovna nadogradnja za crkvene škole i duhovne akademije Srbije“. U zaključku, S. Terzić je podvukao osnovnu ulogu istorijske činjenici: „Treba znati istoriju“, rekao je ambasador Srbije u RF, „ko ne poznaje prošlost taj može činiti velike greške u sadašnjosti. Ako se ne zna istorija Balkana, teško je shvatiti složenost regiona u kojem su koncentrisane tri svjetske religije – pravoslavlje, katoličanstvo, islam. Balkan je mali region, ali preko njega prolaze geopolitičke ose“.

Izvor Stanje Stvari, 02. mart 2016.

Preporučujemo
Pratite nas na YouTube-u