Dobre i loše strane Predloga ustava SPC

Titula našeg patrijarha treba da ostane kratka i jasna – patrijarh srpski

Prije dvije nedjelje u našu javnost je procurila vijest da Srpska pravoslavna crkva u maju 2018. godine, na Svetom arhijerejskom saboru, sprema usvajanje novog ustava. Nedavno je u javnost proguran i tekst Predloga ustava Srpske pravoslavne crkve.

Postavlja se pitanje zašto taj tekst nije upućen na javnu ili stručnu raspravu koja bi trajala najmanje godinu dana? Komisija za pisanje Ustava Srpske pravoslavne crkve taj tekst je tek nedavno uputila arhijerejima. Sasvim je sigurno da su dva mjeseca nedovoljna da se srpski arhijereji temeljno upute u Predlog ustava Srpske pravoslavne crkve, da konsultuju stručnjake i da po širini i dubini upute primjedbe i sugestije.

Srpsku pravoslavnu crkvu čine arhijereji, ostalo sveštenstvo i monaštvo – i narod. Floskula „Srpska pravoslavna crkva i njeni vjernici“ je u teološkom smislu potpuno nepravilna jer svi mi činimo Srpsku pravoslavnu crkvu. Stoga, buni to što mirjani, posebno brojna svjetovna lica upućena u problematiku koja se tiče izrade novog ustava Srpske pravoslavne crkve, uopšte nisu ni bili konsultovani. Pored toga, već je reagovalo nekoliko jereja iz Republike Srbije, Republike Srpske i rasejanja i tražilo da i mirsko sveštenstvo dobije priliku da uputi primjedbe i sugestije. Pošto već nismo dobili tu priliku, ni mi mirjani ni naše mirsko sveštenstvo, red je da onda o Predlogu ustava Srpske pravoslavne crkve diskutujemo u medijima.

Stoga, koristim priliku da na stranicama “Slobode” govorim o rješenjima iz predloga ustava koja se tiču identiteta Srpske pravoslavne crkve. S tim u vezi, kada je riječ o nacionalnim pitanjima srpskog naroda – koje je Srpska pravoslavna crkva uvijek štitila – u tekstu ima dobrih rješenja, ali ima i loših rješenja.

Smatram da je dobro da Srpska pravoslavna crkva produži svoje zvanično ime dodavanjem imena Pećka patrijaršija. Time bi novo ime glasilo Srpska pravoslavna crkva – Pećka patrijaršija. Novim imenom bi bila pojačana već nesporana identitetska veza sa Kosovom i Metohijom, a na simboličan, ali jasan način, potvrđena državnost Republike Srbije u južnoj srpskoj pokrajini. Pećka patrijaršija jeste u temelju srpske državnosti i Republike Srbije i Crne Gore i Republike Srpske.

Nije sasvim jasno zbog čega bi Srpska pravoslavna crkva trebalo da dobije čak 17 novih arhiepiskopa: na čelu četiri stare i čak 13 novih mitropolija? Uopšte nije jasno po kojim kriterijumima su birana arhiepiskopska sjedišta? Kako je moguće da Eparhija zvorničko-tuzlanska sa više od milion ljudi – nekoliko stotina hiljada pravoslavnih vjernika, ali i sa brojnim sugrađanima muslimanima i rimokatolicima – ostane u rangu episkopije, a da vladika dalmatinski dobije titulu arhiepiskopa? Povodom 800 godina autokefalnosti Srpske pravoslavne crkve nekoliko eparhija treba da bude dignuto u rang mitropolija ali kriterijum za to mora da bude izričit.

Posebno zabrinjava što je Predlogom ustava Srpske pravoslavne crkve predviđeno da titula patrijarha srpskog treba da bude preimenovana u „patrijarha srpskih i pomorskih zemalja“. Riječ je, naime, o drevnoj tituli koja je pratila vladarsku titulu. Međutim, ne može se titula srpskog prvojerarha od prije 800 godina mehanički primjeniti danas, jer to asocira da su Republika Srbija i Republika Srpska srpske zemlje, a Crna Gora „pomorska zemlja“.

Ima objašnjenja da se tako „najbolje čuva jedinstvo crkve“ na svim meridijanima. To objašenjenje je pogrešno. Naime, cjelovitost Srpske pravoslavne crkve niko ozbiljan ne dovodi u pitanje u Kaliforniji, Buenos Ajresu, Kejptaunu ili Sidneju. Cjelovitost je na prvom mjestu pod udarom u Crnoj Gori gdje režim radikalnih ateista i crnogorskih separatista ima namjeru da istjera Srpsku pravoslavnu crkvu s njenih viševjekovnih prostora. Demokratska partija socijalista je to, čak, uvrstila u petogodišnji plan.

Crna Gora se kao „pomorska zemlja“ ne smije uvoditi u budući ustav Srpske pravoslavne crkve: niti kao mogućnost, niti kao nejasnoća, niti kao nedorečenost. To danas može da asocira na liberalski „mediteranski Montenegro“ ili Đukanovićev „jadranski Monte Karlo“. Kad god se u posljednjih tridesetak godina Crna Gora izdvajala iz srpskih zemalja, crnogorski separatisti su iznova podvlačili „morsku sponu“ nasuprot srpskoj.

Arhijereji Srpske pravoslavne crkve ne smiju da budu ti koji bi, usvajanjem ustavnog rješenja o „srpskim i pomorskim zemljama“, izdvojili ili otvorili put izdvajanju Crne Gore iz srpskih zemalja. Titula našeg patrijarha treba da ostane kratka i jasna – patrijarh srpski.

 

Sloboda/In4s

Pratite nas na YouTube-u