Misli uoči posete Vladimira Vladimiroviča

Vrijeme je, kaže ruski pjesnik, da Rusija vrati status supersile upravo tu gdje ga je izgubila – na Kosovu. I zaista, vrijeme je 

„Nezadovoljstvo koje rađa krupne promene retko izbija samo od sebe. Tako je bilo oduvek. Drugim rečima, da bi se desile promene moraju da postoje ili budu izazvane tenzije unutar jednog društva.“
dr Veselin Konatar

MISAO O REVOLUCIJAMA
Revolucija u Rusiji 1905-1907, potom Februarska pa Oktobarska revolucija. Dvije Rusije – lijeva i desna. Dvije imperije, dva ustrojstva, dva svijeta koja stoje kao izazov pred  ruskom vrhuškom krajem 20. vijeka. A potom dolazak Vladimira Vladimiroviča, uzdizanje i pokušaj pomirenja. Svaka revolucija sa sobom nosi lom ustrojstva, rušenje poretka, uvlačenje cjelokupnog društvenog sitema u haos i metež. A u metežu nije lako djelovati u  smjeru sabiranja i očuvanja (okupljanja). Srušeni poredak teško je vratiti, za to je potrebno  vrijeme i ogroman napor.

Za rušenje sistema nezaobilazno je korišćenje uhodanih termina, zvučnih i (u srži) destruktnivnih – u carskoj Rusiji spolja nametnuta parola o potrebi oslobađanja od „krvave carske tiranije“ (traje od prvog krunisanog ruskog cara Ivana IV), o oslobađanju od carske „tiranije“ (traje od vremena Smutnje), a u sovjetskoj Rusiji o oslobađanju od komunističkog „crvenog terora“. Poigravanje terminima. Tehnološka civilizacija Zapada koja se nameća kao superiorna, iluzija materijalističkog progresa kao simbola civilizovanosti i napretka, kapital koji traži da se ostvaruju lični interesi nauštrb države i naroda, tijesna sprega finansijske (Rotšildi, Rokfereli, Varburzi, Milneri, Morgani…) i socijalističke internacionale u vrijeme početka 20. vijeka, sabotaže i diverzije liberala u toku rusko-japanskog rata, strane službe podstiču agitatore i bundovnike, peta kolona nekada i sada…

Velika Igra je, navodno, stvar prošlosti, tako da današnje događaje (na Bliskom Istoku, Balkanu, Srednjoj i Južnoj Aziji itd), kako pojedini istraživači smatraju, ne treba upoređivati i povezivati sa događajima iz prethodnih vijekova, iako je sličnost više nego uočljiva. Naravno, to je shema koja dozvoljava da se izbegnu suvišna i neugodna pitanja (dr Veselin Konatar). Andrej Medvedev smatra da Rusija u Velikoj igri učestvuje od 1612. godine, kada je smutnjom zahvaćena Ruska država sticajem okolnosti izbegla da postane britanska kolonija…

Nije lako napraviti povoljnu političku klimu, unutrašnju koheziju i stabilnost u Rusiji sa nasljeđem prepunim protivrječnosti, pokidanih veza sa istorijom, stalnih prekida kontinuiteta. Na kraju 20. vijeka slomljen je ne samo SSSR – radilo se i radi se o slomu civilizacije u celini, o zameni svih njenih načela, vrste privrede i međuljudskih odnosa. Nije jednostavno povezati u sistem sve što se desilo, intelektualni tim „arhitekata” perestrojke svjesno se poslužio prevarom kolosalnih razmera. Prosto zaprepašćuje taj korak ljudi od nauke, to je sasvim nečuvena pojava. Moramo učiti na greškama (dr Sergej Kara-Murza)…

Nije lako biti Vladimir Vladimirovič!

RUSIJA I SRBIJA IZMEĐU ISTOKA I ZAPADA

„Slovenski svijet će, ukoliko ne bude čuvao svoj oslobodilački duh i povezivao u skladnu cjelinu razne strane uticaje, biti samo etnički materijal za tuđu – zapadnu civilizaciju“
                                                Nikolaj Jakovljevič Danilevski

Rusija je uspjela ono što Srbima nije dozvolila istorija, tj. istorijske okolnosti: da se formira kao civilizacija. Pri tom i kod Rusa i kod Srba identifikovanje vjere i nacije postalo je nacionalna karakteristika, svojevrsna nacionalna samoodbrana.

Šta je Evropa za Srbe i Ruse? Uzor, težnja, izazov, potraga, samopronalaženje, drugost u kojoj se gubimo ili je nadilazimo? Da li je za politiku Rusije najvažnije da se oslobodi svoje zablude o pripadnosti Evropi i da shvati da je ona vodeća sila istočnog grčko-slovenskog svijeta, kao što je smatrao Danilevski?

Obeležavanje stogodišnjice ubistva cara Nikolaja Drugog Romanova kod njegovog spomenika u Beogradu, 18. jul 2018. (Foto: beograd.rs)

U čemu je naš nesporazum sa Evropom i kako ga riješiti? Da li je ruski nesporazum s Evropom posljedica ruske idealizacije Evrope, prepoznavanja samo onoga opštega, pritom percipiranog kao vrijednog; da li je idealna, opštečovječanska Evropa bila ruski izum Evrope, a ne nešto što je realno postojalo (dr Časlav Koprivica)? I, na kraju, ne kao manje bitno, gdje se brani ruski svijet – na sadašnjim granicama Rusije? ili na obodima pravoslavnog svijeta?

Nije lako biti Vladimir Vladimirovič!

MESIJANSKA IDEJA

„Mesijanska osnova ideje ’Trećeg Rima’ osim što je ostavila izuzetan trag u ruskom kolektivnom mentalitetu (primjera radi, njene osnove moguće je prepoznati čak i u komunističkom poimanju ideje širenja revolucije), samu rusku politiku učinila je izuzetno prijemčivom i privlačnom za brojne pravoslavne hrišćane u Otomanskoj imperiji“
                                                                                                                          dr Miroslav Jovanović

Devedesete godine 20. vijeka, poljuljana vjera u smisao istorije i žrtve. Dvadeseti vijek Rusima i Srbima donio je ogromna stradanja – biblijskih razmjera. Najvažniji rezultat Jalte i Potsdama bilo je uspostavljanje faktičkog kontinuiteta SSSR u odnosu na geopolitički areal Ruske imperije u kombinaciji sa novostečenom vojnom moći i međunarodnim uticajem, Pobjeda, koja je na mjestu velike Rusije vaspostavila silu sposobnu da obuzda težnje svakog ko bi poželio da svijet učini unipolarnim, predodređuje i kasniju „hladnu“ borbu protiv njenih rezultata. Danas sve veći geopolitički pritisak na svojoj koži oseća već nekomunistička Rusija (Natalija Naročnicka).

Vijekovni ideal Rusije – da služi idealu pravdenog, hrišćanskog odnosa prema narodima, koji treba da se saberu u jedan „duhovni Jerusalim”(Nikolaj Trubeckoj) nije lako predstaviti kao težnju, a kamoli krenuti aktivno u njegovu realizaciju. Rusi i Srbi su narodi čiji ideali nisu sadržani u progresu, već preobraženju – pokušaju da se na zemlji osmisli, oduhovi prostor, vrati smisao radu i stvaralaštvu – tvorenju smisla. Teret velike evroazijske državnosti može nositi samo narod čiji je duh drugačiji od evropskog pragmatičnog individualističkog etosa.

Rusiji je potrebna moćna nadetnička ideja, u kojoj bi bilo riješeno pitanje evroazijske samobitnosti, stvaralačkog čitanja ruske civilizacije (Branimir Kuljanin). Nestanak Istočnog rimskog carstva pred ruski narod je izbacio svjetski zadatak – snažnu državnost kao duhovni poziv. Taj poziv i danas stoji.

Nije lako biti Vladimir Vladimirovič!

SIMBOLIKA VREMENA I PROSTORA

                                               „Svaki Srbin ima dva mjesta rođenja, jedno gdje se slučajno rodio i drugo – Kosovo”                                                                                                      Rajko Petrov Nogo

Simbolika vremena
Vrijeme posjete Vladimira Vladimiroviča vrijeme je jakog pritiska i tenzija povodom Kosova i Metohije. Za Srbe i Ruse ono je prekretnica iz više razloga. Najprije, definitivnog izbora za pomoć onima kojima je najpotrebnija – Srbima na KiM. Kako? Tako što će jasno dobiti odgovor da li ima govora o predaji KiM. Situacije kada su Srbi veći Rusi od Rusa i Rusi veći Srbi od Srba mijenjaju se zajedno sa istorijskim prilikama i mogućnostima, ali opredjeljenje za istinu i pravdu ostaje uvijek pred jednima i drugima. Dolazi vrijeme jače podršle istorijskoj istini i uvažavanja borbe koju su Srbi podnijeli u toku posljednjeg odbrambeno-otadžbinskog rata.

Simbolika prostora
Kult Svetog Save veliki je u Rusiji. Jelena Glinska, majka krunisanog ruskog cara Ivana IV, bila je po majci unuka srpskog velmože Stefana Jakšića. Tokom vladavine Ivana IV uočljiv je porast  poštovanja prema Svetom knezu Lazaru, Svetom Simeonu i Svetom Savi, čije se freske nalaze u Sabornom hramu Moskovskog Kremlja. Hilandar je obilato darivan od strane ruskih careva, a Ivan IV je bio jedan od njegovih ktitora.

Može se reći da tokom 17. vijeka u Rusiji nije bilo nijedne značajnije manastirske biblioteke koja nije imala knjigu Sava Srpski. Doći u Hram Svetog Save, darivati ga i pomagati njegovu gradnju nastavak je vijekovnih rusko-srpskih duhovnih veza koje sa sobom nose ogromnu političku simboliku. Isto kao što je ogromna simbolika američke baze na Kosovu – vojne baze Bondstil.

Rusi grade hramove, a Amerikanci baze – u srcu srpske zemlje sa jasnom porukom Rusima. Vrijeme je, kaže ruski pjesnik, da Rusija vrati status supersile upravo tu gdje ga je izgubila – na Kosovu. I zaista, vrijeme je. Nije lako biti ruski predsjednik, ali sada je još teže biti Srbin na Kosovu!

Ruski predsednik Vladimir Putin celiva ikonu Svetog Save u hramu Svetog Save u Beogradu, 24. mart 2011. (Foto: Wikimedia/Premier.gov.ru)

Dobro nam došao predsjedniče! Osjećajte se u Srbiji kao Srbi u Rusiji – kao svoj na svome!

 

Milana Babić je profesor srpskog jezika i diplomirani teolog, koordinator školske omladine Međunarodnog Saveza „Nasljednici Pobjede“, predsjednik isturenog odjeljenja Udruženja dramskih pisaca Srbije za RS i izvršni urednik za izdavačku djelatnost u Zadužbini knez Miroslav Humski. Ekskluzivno za Novi Standard.

 

Naslovna fotografija: kremlin.ru/Nikolskiy Alexey/RIA Novosti

 

Izvor Novi Standard

 

Kolumna, Politika
Pratite nas na YouTube-u