Dž. Galijašević: Uloga mudžahedina u ratu u BiH (4)

Pitanje integracije mudžahedinskih formacija u Armiju BiH i njihove subordinacije vrlo je važno i zbog utvrđivanja odgovornosti za počinjene ratne zločine

Prvi deo možete pročitati ovde.

Drugi deo možete pročitati ovde.

Treći deo možete pročitati ovde.

Evan Kolman, koji je istraživao dolazak veterana avganistanskog rata i dobrovoljaca iz islamskih, ali i zapadnoevropskih zemalja u Bosnu, i danas vjeruje kako je većina samostalno odlučila poći u rat za odbranu islama u toj zemlji:

“Uopšteno, može se reći da su na početku dolazili na svoju ruku i da nisu bili regrutovani, u svakom slučaju ne od strane nekoga iz Bosne. Bili su to Arapi koji su se borili u Avganistanu, porijeklom uglavnom iz Egipta, Saudijske Arabije, Alžira i Jemena. Vidjeli su u medijskim izvještajima šta se događalo u Bosni i vjerovali su da se radi o genocidu nad tamošnjim muslimanima i da je to povod za novi džihad. Počeli su pristizati preko Hrvatske u ljeto 1992. godine – isprva samo male grupe prekaljenih veterana borbi u Avganistanu. Nakon svega nekoliko dana provedenih na ratištima u Bosni već su stekli reputaciju, ne dobrih boraca nego ljudi koji su skloni činjenju ratnih zločina. Tokom 1992. bosanski Srbi su ušli u trag jednoj skupini mudžahedina iz Saudijske Arabije, ubili ih i zaplijenili njihove lične stvari.

Među njima su našli fotografije tih istih mudžahedina na kojima drže odrubljene glave Srba ubijenih ili zarobljenih u ranijim borbama. Odrubljivali su glave i držali ih u kutijama kako bi ih ponijeli natrag sa sobom, kao suvenire. U početku je to za njih bio ljudski safari prije negoli džihad. Kako je rat odmicao i kako se raspoloženje u svijetu okretalo u korist bosanskih muslimana, a protiv Srba, u Bosnu je počelo pristizati puno ljudi s Bliskog istoka. Regrutovali su ih islamski centri i vjerski čelnici, i istina je da nisu svi došli uz prethodno znanje bosanskohercegovačke vlade.”

Naravno da to nije sve:

„Da nije bilo Dejtonskog mirovnog sporazuma, napad 11. septembra bi najverovatnije bio isplaniran iz Bosne, a ne iz Avganistana”, kazao je Ričard Holbruk.

A sve to, podrazumeva se, odvija se po sasvim predvidljivom i odavno ustaljenom obrascu svega onog što usledi kad militantan islamistički pokret preuzme kontrolu nad nekom teritorijom ili institucijom, kada ih vlastiti ideološki afiniteti nužno poguraju u savezništvo sa nekim od najekstremnijih elemenata iz širokog spektra militantnog islama. Bez obzira da li se posmatra Avganistan pod talibanima, Iran pod ajatolahom Homeinijem ili Mahmudom Ahmadinedžadom, Liban pod Hezbolahom, Pojas Gaze pod Hamasom, Sudan pod Hasanom al-Turabijem i njegovim Nacionalnim islamističkim frontom, ili Bosna pod Izetbegovićevim režimom, svi takvi pokreti će, svi do jednog, stvoriti povoljno tle, sigurno okruženje i bezbedno utočište kakvo je islamističkim teroristima potrebno za uspostavljanje organizacije i infrastrukture neophodne za planiranje budućih operacija, te za regrutovanje i obuku njihovih novih sledbenika.

U obavještajnim i političkim strukturama Bosne i Hercegovine još vrlo rano tokom rata vjerovalo se da je dio mudžahedina ubačen u zemlju mimo volje vlade u Sarajevu, sa znanjem i uz pomoć zapadnih bezbednosnih službi. Pretpostavljalo se da je dio njih obavljao obavještajne zadatke, dok su preostali svojim prisustvom i ideologijom trebali ojačati muslimanski karakter dijela zemlje koji je tajnim sporazumima bosanskih susjeda i uz naklonost dijela međunarodne diplomatije u predstojećoj etničkoj podjeli Bosne i Hercegovine trebalo da pripadne Bošnjacima.

Odmah po dolasku u Bosnu i Hercegovinu, tokom 1992. godine, veterani mudžahedinskog pokreta iz rata u Avganistanu i dobrovoljci iz islamskih zemalja koji su došli pomoći odbranu bosanskih muslimana uspostavili su svoje prve baze u srednjoj Bosni. Isprva, daleko od očiju znatiželjnika, kaže novinar u sarajevskom magazinu Dani Esad Hećimović koji je pratio ovaj proces:

“Praktično, svoje prve baze su uspostavili u planinskim selima u okolici Travnika, Zenice, Bugojna, Tešnja i drugih mjesta u srednjoj Bosni. Tek postupno, kako su jačali u toku rata u BiH, oni su se spuštali u gradove, tako da su tek negdje u aprilu 1993. godine, nakon što su oružano protjerali jedinice Hrvatskog vijeća obrane, preuzeli jedan objekat u Zenici i u njemu postavili svoju glavnu komandu.”

Jedno od najkontroverznijih i nikada do kraja odgovorenih pitanja o dobrovoljcima i islamskim misionarima koji su se tokom tri i po godine rata borili na strani Armije BiH tiče se njihovog broja. I dok se strane procjene razliku od izvora do izvora, domaće sugerišu da ih je bilo oko 3.000. Tačan broj je teško utvrditi iz više razloga, no glavni je vrlo jednostavan, kaže Esad Hećimović:

“Nema nijednog čistog izvora iz kojeg bismo mogli izvoditi takve zaključke. Ne postoji nikakva centralna evidencija. Ono do čega sam ja došao je brojka od nekih 400 osoba koje su različitim kanalima komunicirale sa lokalnim vlastima tražeći, na primjer, ovjeru svojih pasoša i drugih ličnih dokumenata. Dakle, to bi bio jedan od mogućih kriterijuma. Drugi od mogućih kriterijuma jeste spisak vojne jedinice El Mudžahid. Međutim, i ta vrsta evidencije je nepouzdana jer većina tih osoba nije ni vojnim ni civilnim vlastima otkrivala svoj pravi identitet, tako da ne znamo ni koliko ih je bilo, ni ko je bio.”

Akcije grupa naoružanih veterana avganistanskog rata, islamskih dobrovoljaca i misionara na ratištima u srednjoj Bosni otvaraju i pitanje obima njihove integracije i podređivanja formacijskoj strukturi Armije BiH.

U ovom slučaju nema mnogo dilema, kaže Evan Kolman:

“Postoji obimna izvorna građa o odnosu između bosanskohercegovačke vlade i stranih mudžahedina. U prvoj fazi, kada su tek pristizali u zemlju, stranci nisu bili uključeni u Armiju BiH. Formirali su svoje jedinice i borili se samostalno ili uz formacije Armije BiH, ali teško da se može reći da su u prvoj godini rata primali naređenja od nekoga iz vojnog vrha. Nakon serije incidenata i navoda o ratnim zločinima koje su strani mudžahedini počinili protiv bosanskih Srba ili Hrvata, Armija BiH je odlučila riješiti problem. Umjesto da im se i dalje dopušta da djeluju nezavisno i samostalno, nastojalo se da se strani mudžahedini tješnje integrišu u vojnu strukturu. Oni su do jeseni 1993. postali jedinica pod nazivom El Mudžahid, koja je djelovala u sastavu i pod direktnim zapovjedništvom Trećeg korpusa Armije BiH, odnosno generala Rasima Delića. Sudeći po video-materijalu koji su snimali i dijelili sami mudžahedini, vidljivo je da su se članovi najužeg zapovjedništva Trećeg korpusa sastajali i koordinirali akcije s vođama dobrovoljaca iz islamskih zemalja, među kojima je bilo osoba za kojima su bile izdate međunarodne potjernice zbog umiješanosti u terorizam.”

Holandska obavještajna služba BVD (Binnenlandse Veiligheidienst), koja je za svoje potrebe istraživala ovu temu, ocijenila je da mudžahedini nisu bili pod potpunom političkom i vojnom kontrolom bošnjačkih vlasti, nego da su njihovim akcijama upravljale zemlje iz kojih su došli, te terorističke i kriminalne grupe.

Pitanje integracije mudžahedinskih formacija u Armiju BiH i njihove subordinacije vrlo je važno i zbog utvrđivanja odgovornosti za počinjene ratne zločine. Upravo to pitanje u središtu je procesa koji se trenutno u Hagu vodi protiv bivšeg načelnika Generalštaba Armije BiH Rasima Delića. No, u globalnoj postavci, koja je nastupila nakon terorističkih napada na Njujork i Vašington 11. septembra 2001. godine, prisustvo preostalih mudžahedina i sljedbenika pokreta međunarodnog džihada u BiH, te podrška koju uživaju od strane dijela bošnjačke političke elite, negativno se odražavaju na međunarodnu percepciju i položaj te zemlje.

Nespremnost ili nesposobnost da se problem “mudžahedinskog faktora” riješi na vrijeme i njegovo uporno poricanje doveli su danas do toga da se Bosna i Hercegovina, gotovo po automatizmu, smatra prijetnjom po međunarodni bezbednosni sistem, a da za zločine stranih mudžahedina nad bosanskim Srbima i Hrvatima pred Haškim tribunalom odgovaraju Bošnjaci, oficiri Armije BiH.

U oktobru 1992. godine svi vodeći islamistički autoriteti iz Saudijske Arabije, zajedno sa vođama Al kaide, su se odazvali pozivu tadašnjeg zagrebačkog muftije Mustafe ef. Cerića i Sudanca Fatiha el Hasaneina (osnivač i direktor TWRA) na Međunarodnu islamsku konferenciju. Uključivanje vjerskog koncepta i mnogih vjerskih autoriteta pratila su velika finansijska sredstva preko Visokog saudijskog komiteta i drugih, prividno humanitarnih, organizacija koje su sve bile povezane sa terorističkim napadom na Svetski trgovinski centar iz 2001. godine.

Ogromna finansijska moć, snažna vjerska infrastruktura, mnoge nevladine organizacije i mreža terorističkih organizacija, omogućili su Saudijskoj Arabiji da uspostavi punu kontrolu nad islamističkim formacijama i odredom El mudžahedin.

Služba bezbjednosti Trećeg korpusa Armije BiH napravila je pravovremeno vjerodostojnu “Informaciju o telefonskim komunikacijama i licima koja operativno upravljaju vojnim i terorističkim operacijama mudžahedina u BiH” i uputila je Upravi bezbjednosti Glavnog štaba Armije BiH. U tom izvještaju su evidentirani svi najvažniji teroristi Al kaide (danas su neki u Islamskoj državi – ISIL/DAEŠ) među njima i: Osama bin Laden, Ebu Musab Zarkavi, Fatih Kamel, Ebu Ejsar …

O komunikacijama i razgovorima između mudžahedina i njihovih vođa napravljeni su transkripti i spiskovi. Mudžahedini u BiH djelovali su u okviru nekoliko vojnih formacija: “Zubejrova grupa” (sa oko 150 mudžahedina), “Alžirska grupa” (sa oko 40 mudžahedina), “Grupa iz Rubea” (85 mudžahedina zapadnog porijekla), “Egipatska grupa” (sa oko 50 mudžahedina) a njih 1.774 su postali dio najveće vojne formacije arapskih ratnika, odred El mudžahedin. Uz pomoć Saudijske Arabije formirane su i tzv. muslimanske brigade (Sedma i Četvrta) koje su zajedno imale više od 5.000 mudžahedina porijeklom iz Bosne i Hercegovine. U februaru 1996. godine napravljena je cjelovita evidencija o njima. Među ovim borcima bili su i pripadnici muslimanske Službe državne bezbjednosti BiH, koji su po nalogu Alije Izetbegovića raspoređeni u odred El mudžahedin.

 

(NASTAVIĆE SE…)

 

Naslovna fotografija: Snimak ekrana/Jutjub/NašaTV službeni kanal

 

Izvor Srpski stav, 18. maj 2021.

 

BONUS VIDEO:

Pratite nas na YouTube-u