Макета спомен-подручја Јасеновац испред споменика „Камени цвет“ (Фото: Радомир Јовановић/Нови Стандард)

Lj. Bogdanović: O upotrebi brojeva u istoriografiji i politici

Dok se u Jasenovcu predano umanjuje broj (srpskih) žrtava, u Srebrenici se volšebno, iz godine u godinu, uvećava broj (muslimanskih) žrtava stradalih „od srpske ruke“

Pravilo drevnih vremena koje otkriva da brojevi upravljaju svetom, jer izražavaju „prirodu stvari“, nadmeno moderno doba je prevelo na svoj jezik, pa se kaže: brojevi pružaju mogućnost čoveku da upravlja svetom. Otuda i spontano usvajanje čuvene cinične poruke da „postoje tri vrste laži: laž, besramna laž i statistika“, kao i prihvatanje izvesnosti da „statistike“ pružaju priliku da se društvom vlada tako što se brojevima interesno poigrava i podvaljuje.

Iskustvo potvrđuje i rašireno političko i ideološko „modelovanje“ stvarnosti preko odmeravanja „količina“. Kada je o srpskoj, ne tako davnoj prošlosti reč, upravljanje brojevima i njihovim tumačenjem biva važan momenat uređivanja ovdašnje vertikale društvenih moći i uspostavljanja zvaničnih verzija događaja od uticaja na stvarnosni poredak.

Nedavno, javnost je bila upoznata s važnim saopštenjem Odeljenja istorijskih nauka SANU (dopis Izvršnom odboru SANU), a povodom „pokušaja sistematskog smanjivanja broja žrtava, prvenstveno u Jasenovcu i NDH u Drugom svetskom ratu“. (Neposredan razlog oglašavanja bila je, kako je rečeno, najava novoimenovanog direktora Muzeja žrtava genocida da će nastaviti „nemoralni posao kojim su se bavili njegov prethodnik na toj dužnosti i predsednik UO Muzeja“.)

U oštrom, kritički intoniranom saopštenju – za ovdašnje prilike i to je događaj vredan pažnje – javnosti je data na uvid potvrda da je ciljano „upravljanje brojevima“ strogo kontrolisana i favorizovana činjenica našeg javnog života. Posebno ubedljivo, ne samo prema zapažanju iz SANU, to se iskazuje u „pokušajima sistematskog smanjivanja broja žrtava, prvenstveno u Jasenovcu i Nezavisnoj Državi Hrvatskoj u Drugom svetskom ratu“.

Akademici (potpisani ne pojedinačno već kao kolektivni um Akademijinog Istorijskog odeljenja) doslovno kažu: „U poslednje vreme svedoci smo jedne nečasne pojave u srpskoj istoriografiji, usmerene na posebnu vrstu revizije istorije i pokušaje sistematskog smanjivanja broja žrtava, prvenstveno u Jasenovcu i Nezavisnoj Državi Hrvatskoj u Drugom svetskom, ali i u Srbiji u Prvom svetskom ratu. Sve donedavno, takav odnos prema postradalom stanovništvu u NDH (Srbima, Jevrejima i Romima) imali smo prilike da vidimo u mnogim slučajevima u Hrvatskoj, gde je njegov najpoznatiji začetnik i tumač bio Franjo Tuđman. Poslednjih nekoliko godina, osporavanjem i umanjivanjem broja jasenovačkih i drugih žrtava ustaških zločinaca počeli su se baviti i pojedini istoričari iz Srbije.“

Dakle, reč je o brojanju, odnosno o samoj „prirodi stvari“. Na štetočinsko delovanje „pojedinih istoričara iz Srbije“, koje se, odvija preko „režije“ brojeva, a u ovom konkretnom slučaju preko njihovog podlog i sistematskog umanjivanja, upozorena je šira društvena, akademska i intelektualna scena.

Kakav je učinak pomenutog direktora povodom čijeg imenovanja SANU postavlja pitanje Ministarstvu kulture: „Da li je upoznato s tim da je na čelo Muzeja žrtava genocida postavilo nekvalifikovanog čoveka, koji se naučno nikad nije bavio problemom genocida, ali je spreman da se služi nečasnom revizijom nacionalne istorije, da smišljeno prebrojava i smanjuju žrtve počinjenog genocida?“

U sadržajnom spisku direktorovih grehova stoji da je „najpre osudivši ustaške zločine, istakao da je ’naša uspomena na Jasenovac dominantno politička i matematička’, te da taj logor, čiji je broj žrtava procenio na 122-130 hiljada, ’koristimo za prepucavanja’ i ’svi zajedno manipulišemo žrtvama’.“

Primedba akademika ne ostavlja prostor za saglasnost s ovakvim izvođačem računskih operacija. „Kada bi pokušaji preispitivanja broja žrtava i njihovog smanjivanja bili zasnovani na pouzdanim izvornim podacima, niko ne bi imao razloga da se suprotstavlja takvim namerama. Međutim, novi pouzdani istorijski izvori nisu predstavljeni, dok se postojeći, iako prvorazredni, zanemaruju kako bi se raznim improvizacijama broj žrtava umanjio.“

O dimenzijama novog „revizionizma“ rečito inače govori podatak da je donedavno najčešće navođena (stručna) procena pominjala broj od oko 700.000 ubijenih na području pod komandom logora Jasenovac.

U razmatranju „objektivnog“ prebrojavanja i njegove aktuelne primene u istoriografiji, političkom životu i određivanju geopolitičke situacije srpskog naroda znakovito upozorenje očitava se u neobičnoj (ne)pravilnosti ovih društvenih operacija: istovremeno se odvijaju u dva smera, kao umanjenje i kao povećanje. U slučaju jasenovačkih žrtava, njihov broj se drastično umanjuje, dok je u drugom istorijski važnom događaju neposredno povezanom sa sudbinom srpskog naroda na delu neodmereno uvećavanje broja žrtava. O ovom drugom smeru komandovanja brojevima svedoči naime slučaj „genocida u Srebrenici“. Dok se u Jasenovcu predano umanjuje broj (srpskih) žrtava, u Srebrenici se volšebno, iz godine u godinu, uvećava broj (muslimanskih) žrtava stradalih „od srpske ruke“. Tako su jasenovački genocid i „genocid u Srebrenici“ postali transparentni primeri praktikovanja operativne matematičke kombinatorike: kada je nad jednim narodom – srpskim činjen genocid, njegove stravične razmere se ozbiljno umanjuju, kada se taj narod optužuje za genocid, onda se bez zazora i uvažavanja činjenica brojevi značajno uvećavaju. Srpski numerički paradoks inače beleži decenijsko trajanje!

Najnovije, po posledicama zabrinjavajuće svedočanstvo o nesrazmeri naduvavanja brojeva dogodilo se prethodnih dana, kada je Parlament Crne Gore usvojio Rezoluciju o Srebrenici, pominjući zvanično broj od stradalih „preko 8.000 civila“. (Broj veći od 8.000 pominje se inače samo na mezarju u Potočarima, tamo piše 8.372.) U svim slučajevima u kojima se pred Haškim tribunalom sudilo za „genocid u Srebrenici“ nije „dostignut“ broj iz podgoričkog parlamenta već je, kako sada podsećaju mediji, bilo pominjano da je u Srebrenici ubijeno između sedam i osam hiljada (slučaj Krstić), 5.336 (slučaj Popović i drugi), ili 4.970 (slučaj Tolimir).

Pomenusmo na početku pravilo: brojevi pružaju mogućnost čoveku da upravlja svetom. Ko danas upravlja ovim poslovima, dajući nalog za umanjivanje, ili uvećavanje spiskova žrtava? Ko odlučuje o postavljenju na uticajna mesta „nekvalifikovanih revizionista“, svih onih koji popisuju, sabiraju i oduzimaju „rezultate“? Iz kojih centara deluju velike računovođe kao stvarni naručioci i korisnici strateškog „knjigovodstva“ za koje su zaduženi javnosti vidljivi mali izvođači? Razmislimo – kome je koristan narativ o srpskoj krivici, „dokumentovan“ brojem žrtava „genocida u Srebrenici“! Otkrijmo za koga je i u kakvom naumu važno da se relativizuje, odnosno sakrije nepojamno stradanje Srba u ozverenoj tvorevini NDH.

Premda se odgovori na ovakva pitanja nalaze u ravni posrednih saznanja, jasno je da je ogromni uticaj modernih „računovođa“ utemeljen u dubokoj strukturi globalnog sistema moći i sile. Od ne male koristi za položaj, samopoštovanje i dostojanstvo srpskog naroda bilo bi da jedno od budućih saopštenja iz SANU otkrije, pa i konkretno imenuje, đavolske knjigovođe i naručioce pomenutih prevarnih matematičkih operacija. Verujemo da nije u domenu „nemogućih misija“ da se javno popišu i označe oni čiji je strateška zamisao (i interes) da se u složenoj hijerarhiji savremenog geopolitičkog poretka učvrsti i za duga vremena uspostavi nečasna revizija srpske nacionalne istorije.

 

Autor Ljiljana Bogdanović

 

Naslovna fotografija: Radomir Jovanović/Novi Standard

 

Izvor Pečat, 02. jul 2021.

 

BONUS VIDEO:

Preporučujemo
Pratite nas na YouTube-u