Ko udara na Lukašenka preko Poljske

Zapad je u Belorusiji zaigrao na „sve ili ništa“ i naposletku dobio „ništa“. Aktuelna migrantska kriza zloupotrebljava se kako bi bio organizovan novi krug pritisaka na Belorusiju

„Instrumentalizacija migranata u političke svrhe je neprihvatljiva!“ Uz tu konstataciju, predsednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen pozvala je članice EU da prošire sankcije protiv beloruskih vlasti. Instrumentalizacije migrantskog problema u političke svrhe svakako ima, samo je otvoreno pitanje – ko to čini?

Jer, dok se iz Brisela, Berlina, Varšave i Viljnusa ponavlja kako „talasi migranata“ pristižu sa istoka, činjenica je i da se odigrava ubrzana militarizacija pograničnog pojasa prema Belorusiji, bez ikakvih prethodnih najava i poštovanja davno razrađenih procedura.

Poljska je rasporedila 12.000, Litvanija 1.200 vojnika. Vojne jedinice su u borbenoj gotovosti. Na to treba dodati i graničare i policijske snage raznih namena, uključujući antiterorističke jedinice, kojih je ukupno preko 6.000. Dvanaest članica NATO ima manje ili otprilike sličan broj vojnika u aktivnom sastavu koliko je vojnih i policijskih snaga na beloruskoj granici.

Postoji li državno rukovodstvo bilo gde na svetu koje ovako nešto ne bi shvatilo kao direktnu pretnju nacionalnoj bezbednosti? Po čemu je to Belorusija izuzetak?

Porast tenzija

Činjenica je i da do potpune eskalacije dolazi samo nekoliko dana nakon oštrog sukoba Varšave i EU, uzrokovanog odlukom o podređenosti „evro-legislative“ u odnosu na poljsko zakonodavstvo. Zatim je Brisel najavio da će Poljska plaćati kaznu od milion evra dnevno, a Poljska da će vetirati razne predloge unutar EU.

Pat pozicija, u praksi eventualno (najranije!) rešiva na novim parlamentarnim izborima, a oni su tek na jesen 2023. godine. A ko zna šta se sve još može odigrati do tada?

Porast tenzija oko „migrantskog pitanja“ i prebacivanje fokusa na Belorusiju sasvim odgovara i Briselu i Varšavi. Između EU i Poljske nema dogovora, ali ima podsećanja zašto su jedni drugima bitni i odlaganja do daljnjeg neprijatne rasprave koja jednostavno ne može imati dobar ishod. Ta rasprava bi ili ponovo pokazala slabost EU i otvorila vrata da i drugi prate poljski primer, ili bi naterala poljsku vlast na kampanju o „Polegzitu“.

People wave EU and Polish flags in support of Poland's EU membership during a demonstration, in Warsaw, Poland, Sunday, October 10, 2021. Poland's constitutional court ruled Thursday that Polish laws have supremacy over those of the European Union in areas where they clash, a decision likely to embolden the country's right-wing government and worsen its already troubled relationship with the EU. (AP Photo/Czarek Sokolowski)
Demonstranti sa zastavama EU i Poljske tokom jdnog protesta u Varšavi, 10. oktobar 2021. (Foto: AP Photo/Czarek Sokolowski)

Što se migranata i Belorusije tiče, njen položaj u celoj ovoj stvari donekle se može uporediti sa situacijom u kojoj se našla Turska 2014. godine. Odnekle, postoje i razlike i to pre svega u brojevima.

Dok su preko teritorije Turske prešli milioni, procene su da je trenutno migranata na teritoriji Belorusije oko 15 hiljada. Od toga, incident na granici izazvalo je najviše njih tri hiljade. U pojedinim trenucima, toliko ih je dnevno ulazilo u Srbiju na Preševu!

Optuživati beloruske vlasti kako ništa nisu preduzimale da upravljaju krizom niti je korektno, niti je tačno. Uz malo truda mogu se pronaći informacije u beloruskim sredstvima javnog informisanja ili na stranicama zvaničnih institucija.

Samo tokom septembra i oktobra 2021. godine pooštrene su mere izdavanja viza za građane čitavog niza država, aktivirani su mehanizmi međunarodne saradnje na tom polju, zabranjivan je ulazak u zemlju na graničnim prelazima, deportovani su u zemlje porekla pojedinci sa neurednim dokumentima (pri čemu se podvlači da deportacije u proseku koštaju oko 1.000 dolara po osobi), a recimo, više od 600 studenata napustilo je svoje mesto boravka prijavljeno na teritoriji Belorusije. Pretpostavka je, oni koji su zloupotrebljavali status studenta da bi „prebegli“ u EU.

Pogled iz Belorusije

Za razliku od ranijih slučajeva zabeleženih u jugoistočnoj Evropi, kada su granice ostajale „otvorene“, čak i u slučaju članica EU i NATO, te ih je mogao prelaziti svako (otuda ogroman broj migranata sa „privremenim papirima“ u kojima se navodi da su rođeni 1. januara neke godine), beloruske službe se očigledno trude da „zatvore rupe“, uspostave red i uvedu princip selektivnosti.

Kada je reč o izbeglicama kojima se, opet po međunarodnim normama na koje se upravo pozivala EU pre nekoliko godina, mora obezbediti „nesmetani prolaz“, njih su često poljske i litvanske vlasti prisilno vraćale na teritoriju Belorusije.

Ilustrativan je primer iračkog državljanina, pronađenog 21. septembra u besvesnom stanju nedaleko od graničnog prelaza Tušemlja, a koji je kod sebe imao pasoš i negativan PCR test poljske zdravstvene ustanove. Pre vraćanja u pogranični pojas uredno je ispitano da li je zaražen!? Za razliku od optužbi koje stižu iz EU, pogled iz Belorusije na krizu koja traje sasvim je drugačiji.

Belarusian servicemen guard an area as migrants gather at the Belarus-Poland border near Grodno, Belarus, Friday, Nov. 12, 2021. About 15,000 Polish troops have joined riot police and guards at the border. The Belarusian Defense Ministry accused Poland of an "unprecedented" military buildup there, saying that migration control didn't warrant such a force. (Leonid Shcheglov/BelTA pool photo via AP)
Beloruski vojnici tokom nadzora nad okupljenim migrantima na belorusko-poljskoj granici u blizini Grodna (Belorusija), 12. novembar 2021. (Foto: Leonid Shcheglov/BelTA pool photo via AP)

„Nemačka, Nemačka“, skandirala je grupa migranata okupljena na belorusko-poljskoj granici. Jasno je kuda su se zaputili, ondašnji poziv dobrodošlice Angele Merkel i dalje im odzvanja u ušima, sasvim je sigurno da nemaju nameru ostajati u Istočnoj Evropi.

Odzvanja im u ušima i poziv SAD da se omogući odlazak Avganistancima koji žele da napuste ognjišta nakon talibanske pobede, a još se tom pozivu pridružilo stotinak drugih država. Kada mogu Paštuni, zašto ne mogu i ostali? Logika kojom se rukovode sasvim je jednostavna!

Sasvim je jednostavno i rešiti ovaj problem u bilateralnoj komunikaciji Brisela, ili čak samo Varšave i Viljnusa sa Minskom.

Kampanja protiv Lukašenka

Treba ponoviti, ovoga puta ne radi se o milionima ljudi već o stostruko manjem broju. Ako ne može drugačije, onda dogovorom po istom modelu kao što je to urađeno sa Turskom. Međutim, ovde dolazi do, kako reče Fon der Lajenova, „instrumentalizacije migranata u političke svrhe!“

EU vodi žestoku kampanju protiv Aleksandra Lukašenka, opterećena frustracijama koje su usledile nakon neuspeha obojene revolucije i čitavog niza pretrpljenih političkih poraza. Umesto da inaugurišu Svetlanu Tihanovsku, dobili su Saveznu državu Rusije i Belorusije, produžavanje sporazuma o razmeštanju ruskih vojnih instalacija u Belorusiji na još dvadeset pet godina i istiskivanje dugo i strpljivo građenog zapadnog uticaja u Minsku.

Zapad je u Belorusiji zaigrao na „sve ili ništa“ i naposletku dobio „ništa“. Migrantska kriza zloupotrebljava se kako bi bio organizovan novi krug pritisaka na Belorusiju, a usput i kako bi se ogromni problem na relaciji Brisel-Varšava gurnuo pod tepih. Čini im se kako je to rešenje. Makar i privremeno.

Međutim, u svemu ovome uočava se i jedan onespokojavajući detalj. To je onih dvadesetak hiljada vojnika i policajaca u punoj borbenoj gotovosti na graničnoj liniji sa Belorusijom. Takav postupak niti doprinosi deeskalaciji, niti ukazuje da postoji politička volja da se do rešenja dođe dogovorom. A pri svemu tome, kako je istakao Sergej Lavrov, „odnosi Rusije i NATO ne mogu se nazvati katastrofalnim jer uopšte nema odnosa između Rusije i NATO.“

Polish border guards stand near the barbed wire as migrants from the Middle East and elsewhere gather at the Belarus-Poland border near Grodno, Belarus, Monday, Nov. 8, 2021. Poland increased security at its border with Belarus, on the European Union's eastern border, after a large group of migrants in Belarus appeared to be congregating at a crossing point, officials said Monday. The development appeared to signal an escalation of a crisis that has being going on for months in which the autocratic regime of Belarus has encouraged migrants from the Middle East and elsewhere to illegally enter the European Union, at first through Lithuania and Latvia and now primarily through Poland. (Leonid Shcheglov/BelTA via AP)
Poljski graničari tokom straže zbog migrantske krize na poljsko-beloruskoj granici u blizini Grodna, 08. novembar 2021. (Foto: Leonid Shcheglov/BelTA via AP)

Eskalacija na granici može biti kobna i ugroziti bezbednost celokupne Evrope. Jedan nekontrolisani incident će doprineti tome. Umesto pretnji, bilo bi bolje otvoriti kanal za komunikaciju sa Minskom. U suprotnom, ko zna kako se sve može završiti. Pretnje sankcijama i jednostrani potezi tu ništa neće rešiti.

 

Naslovna fotografija: Leonid Shcheglov/BelTA via AP

 

Izvor Sputnjik

 

BONUS VIDEO:

Svet
Pratite nas na YouTube-u