Mykhailo Makarov from Ukraine and living in Dublin protests at the entrance to the Embassy of Russia in Dublin where prior to his arrival red paint was poured on the coat of arms of the Russian Federation following the Russian invasion of Ukraine. Picture date: Thursday February 24, 2022. (Photo by Brian Lawless/PA Images via Getty Images)

Suština zapadne propagande o ratu u Ukrajini

Propaganda ne obuhvata samo kritiku ruskog režima i njegove ideologije, već predstavlja udar na civilizacijske osnove identiteta ruskog naroda

Propagandna aktivnost zapadnih zemalja povodom sukoba u Ukrajini predstavlja izuzetno zanimljiv fenomen, koji će ne samo ostaviti traga na razumevanje propagande i međunarodne odnose nego i na kulturu i društvo zapadnih zemalja, a sledstveno i svih ostalih.

Najpre, propagandna strategija Zapada je očito dobro osmišljena i pripremljena i svakako nije samo spontana reakcija na događaje. Ona je duboko utemeljena na obrascima medijske propagande, ali i propagande kao integrisanog segmenta sveobuhvatnog specijalnog, hibridnog rata, koji je prethodnih decenija razvijan u zapadnim centrima moći. Takođe, naslanja se na zapadnjačku tradiciju rusofobije, o kojoj sam već pisao kao o gradivnom elementu zapadnog civilizacijskog identiteta.

Obeležja propagande

Navešću ovde neka od njenih najupečatljivijih obeležja:

1. Propaganda podrazumeva široku upotrebu svih medijskih komunikacionih sredstava, sa značajnim udelom društvenih mreža, kojima treba da se približi mlađim i obrazovanijim primaocima, na neposredniji način nego što je to slučaj sa „velikim“ medijima. Primaoci treba da osete kako imaju neposredan, ličan kontakt sa događajima, sa konkretnim ljudima, a ne tek medijskim predstavama.

2. Heroizacija i seksualizacija postojećih ili izmišljenih ličnosti (likova) isključivo sa ukrajinske strane sukoba. U načinu predstavljanja, vizuelnom i verbalnom, korišćena su iskustva popularne kulture, u cilju identifikacije zapadnih primaoca sa individualizovanim „herojima otpora“. Nasuprot tome, protivnik se predstavlja kao bezlična masa bez individualnosti, osim ako te ličnosti, kao u slučaju Putina, nisu demonizovane i groteskno iskrivljene. Ovde je učitana i dehumanizacija protivnika, zasnovana na sugerisanju zapadnom primaocu kako se naspram visokoindividualizovanih, osvešćenih i autonomnih ličnosti nalazi bezlična „azijatska“ masa. Takođe, ovakva propaganda počiva i na istraživanju ukrajinskog mentaliteta, pa se Ukrajincima obraća apelujući na slobodarski mentalitet kozaštva.

3. Ruska intervencija se predstavlja kao apsolutni presedan i kao apsolutno nelegitimna, ne uzimajući u obzir imperijalnu praksu zapadnih sila u prošlosti i sadašnjosti, uzroke sukoba u Ukrajini koji je počeo pre osam godina represijom i zločinima nad stanovništvom ruskog identiteta i slično. Osobenosti ove propagande jesu, dakle, deistorizacija i dekontekstualizacija reprezentovanih događaja, kao i dehumanizacija protivnika, koji se prikazuje kao iracionalan, surov i necivilizovan, toliko da su mu se već pre sukoba pripisivali neizbežni masovni, surovi i iracionalni zločini.

4. Propaganda ne obuhvata samo kritiku aktuelnog ruskog režima i njegove ideologije, već predstavlja udar na civilizacijske osnove identiteta ruskog naroda, njegovu kulturu, prošlost i istoriju. Ona ima oblik kulturnog rata, koji sa zapadne tačke gledišta ima i unutrašnju upotrebu, povezanu sa diskvalifikacijom takozvanih tradicionalnih vrednosti u sopstvenim zemljama.

People attend a pro-Ukraine protest rally against Russian president Putin in Berlin, Germany, March 13, 2022 (AP Photo/Michael Sohn)
Proukrajinski protestni skup protiv ruskog predsednika Vladimira Putina, Berlin, 13. mart 2022. (Foto: AP Photo/Michael Sohn)

5. Propaganda se ne svodi samo na politički i medijski govor nego ima oblik široke društvene akcije, u kojoj su pozvani da učestvuju svi, uključujući i implicitno (a ponekad i eksplicitno) ohrabrivanje nasilja, segregacije, stigmatizacije i ostrakizma pojedinaca, grupa ili pojava sa ruskim identitetskim predznakom.

6. U kontinuitetu s praksom političke korektnosti i isključivanja, propaganda ima obeležja koja upućuju da je njen cilj povećana kontrola stanovništva samih zapadnih zemalja, njihova desenzibilizacija za ugrožavanje vrednosti poput slobode govora i savesti, koje su deklarativno predstavljale jedno od osnovnih obeležja modernog Zapada.

7. Iako se u prvom planu obraća zapadnim primaocima, propaganda je usmerena na ohrabrivanje Ukrajinaca na što duži otpor i povećanje neprijateljstva prema Rusiji i Rusima, uz naglašavanje (pro)zapadnog karaktera identiteta današnjih Ukrajinaca i Ukrajine. Ona se obraća i Rusima, u smeru povećanja osećanja izolovanosti i isključenosti kod građana Rusije, čime se pre ohrabruje unutrašnji otpor u Rusiji nego što se neposredno utiče na smanjenje borbenog morala kod vojnika i nosilaca političke vlasti.

Šta Zapad hoće?

Zapadna propaganda povodom sukoba u Ukrajini, dakle, ima izrazit antiruski i rusofobni karakter; njen cilj nije toliko pomoć ukrajinskoj državi i narodu da pobede protivnika koliko uvećanje, produbljivanje i produženje konflikta u Ukrajini, ali i globalna polarizacija zapadnih društava i država prema Rusiji i Rusima, koji se predstvaljaju kao pretnja za zapadnu civilizaciju kao takvu.

Drugi cilj ove aktivnosti nesporno je i povećanje kontrole i dominacije vladajućih elita Zapada nad sopstvenim stanovništvom, usmerene ka uvećanju ekonomske eksploatacije, mentalne manipulacije, profita i bogatstva državnih i nedržavnih aktera, ali i ciljevima koji idu ka promeni ljudske prirode. Analiza propagandne aktivnosti Zapada ne predstavlja samo analizu jedne prateće i drugostepene pojave, nego nas može usmeriti i ka istinskim motivima i implikacijama aktuelne krize i ciljevima njenih kreatora na različitim nivoima.

Da li Zapad ovakvu strategiju primenjuje u nadi da će ona u dogledno vreme dovesti do sloma Rusije, njenog institucionalnog i teritorijalnog komadanja i prisvajanja njenih resursa od strane njenih geopolitičkih konkurenata, ili računa na, makar prelazno, održavanje stanja globalne polarizacije s obeležjima Hladnog rata, s relativno precizno definisanim zonama uticaja – ostaje da se vidi. Ostaje da se vidi i da li ona predstavlja, ili može predstavljati, odustajanje od planetarnih projekata transnacionalne zapadnjačke elite ili možda drugi, makar i prividno multipolarno ustrojen, način njihove realizacije.

Demonstrators gather during an anti-war protest, after Russia launched a massive military operation against Ukraine, in Berlin, Germany, February 27, 2022. Reuters/Christian Mang
Demonstranti tokom protesta protiv vojne intervencije Rusije u Ukrajini, Berlin, 27. februar 2022. (Foto: Reuters/Christian Mang)

Od mogućih odgovora na ove nedoumice zavisi i to da li ovom sukobu i pratećoj sveobuhvatnoj strategiji možemo pripisati isključivo konfliktni ili, makar delom, konsenzualni karakter, koji bi podrazumevao neki nivo dogovora državnih ili nedržavnih aktera o podeljenim zonama uticaja i eventualnom prestrojavanju globalnog, pre svega ekonomskog i bezbednosnog, sistema. Da bismo se približili mogućim odgovorima na ova pitanja, trebalo bi da posvetimo pažnju i odlukama ruskog rukovodstva i ruskim propagandnim aktivnostima u ovom sukobu.

 

Vladimir Kolarić je prozni i dramski pisac, teoretičar umetnosti i kulture, autor knjige „Hrišćanstvo i film“. Ekskluzivno za Novi Standard.

 

Naslovna fotografija: Brian Lawless/PA Images via Getty Images

 

Izvor Novi Standard

 

BONUS VIDEO:

Kolumna, Svet
Pratite nas na YouTube-u