Ukrajina i vatikanska ponornica konvertitstva

Posle svega, može li iko smatrati rimskog pontifeks maksimuma neutralnim u ukrajinskom sukobu? Može li on biti vlastan da daje moralno osuđujuće izjave?

U svom nedavnom obraćanju papa Franja se osvrnuo na dešavanja vezana za specijalnu vojnu operaciju Rusije u Ukrajini i Donbasu, kako ona na frontu, tako i u pozadini. Između ostalog, rekao je: „ (…) Hajde da razmislimo o toj stvarnosti i kažemo jedni drugima: Rat je ludilo. A oni koji profitiraju od rata i trguju oružjem su zločinci koji ubijaju čovečanstvo”. Ovo bi mogla biti samo još jedna od onih patetičnih, ali iskrenih izjava koje predstavljaju neizbežan folklor svih ratnih razaranja da ne dolazi od jedne ličnosti kao što je rimski papa. Jer, avaj, bilo je toliko ratova od kojih je Vatikan profitirao i toliko njih za koje je agitovao nadajući se koristi za sebe.

U međuvremenu, zapadni liberalni analitičari koji imaju risje oči za svaku spregu pravoslavlja ili bilo koje druge nezapadne religije sa politikom, propuštaju da primete eklatantnu političku delatnost rimokatoličke crkve i njenog poglavara. Zaista, jedan od prvih postulata liberalnog vjeruju jeste da politika i religija nemaju i ne smeju imati nikakvih dodirnih tačaka (nota bene: mora se biti sumnjiv prema svakoj univerzalnoj ideologiji koja vojuje sa religijom, bilo u teoriji, bilo u praksi, jer njen odnos prema religiji nikada nije plod pravičnog rasuđivanja; to je samo žar konkurentske međureligijske borbe). Ali zaista, šta ima papa sa Ukrajinom?

Od 2014. godine neizbežan deo svih kalkulacija o potencijlnom razrešavanju ukrajinskog čvora bila je reka Dnjepar. Postalo je opštepoznato da ona cepa Ukrajinu ne samo na dve geografske celine, već i na dve političke i kulturne sfere. Levoobalna Ukrajina označavana je kao proruski deo zemlje, nasuprot desnoobalnoj prozapadnoj Ukrajini. Ova konvencionalna mudrost nije do kraja tačna, delovi hersonske i dnjepropetrovske oblasti, kao i čitave odeška i nikolajeska oblast, iako većinski rusofone, nalaze se sa desne obale Dnjepra. Sa druge strane, u oblastima Poltava, Sumi i Černigov ruskojezično stanoništvo ne predstavlja većinu, iako se sve tri administrativne celine nalaze istočno od Dnjepra. Uprkos tome, reka Dnjepar ostala je simbol duhovne raspolućenosti Ukrajine. A gde je duhovna raspolućenost tu je i Semjuel P. Hantington.

U svom čuvenom tekstu o sukobu civilizacija iz 1993. godine Hantington izričito spominje Ukrajinu kao mesto gde je mala verovatnoća sukoba, shodno civilizacijskoj srodnosti Rusa i Ukrajinaca. Istovremeno on granicu Zapadne i Slovensko-pravoslavne civilizacije povlači upravo preko teritorije Ukrajine i njenog severnog suseda, Belorusije. I na tom mestu Hantington protivreči sam sebi. Ako je naslov (i osnovna teza) Hantingtonovog članka „Sukob civilizcija”, zar ne bi morala upravo podeljena ukrajinska zemlja biti posebno opasno područje? Jer gde će se civilizacije, ti ključni novo-stari akteri međunarodnih odnosa nakon kraja Hladnog rata po Hantingtonu, sukobiti ako ne na mestima međusobnog dodira?

Vatikanski pragmatizam

Ali Hantingtonovo rezonovanje imalo je smisla. Kada je govorio o Ukrajincima on je mislio na ono što je taj termin dominantno označavao poslednjih vekova, on je mislio na Kijevsku Rusiju, Bogdana Hmeljnickog i Gogolja. Hantington je govorio, da se tako izrazimo, o onome što je bilo mejnstrim ukrajinstva kroz vekove, ukrajinstva koje je sebe videlo kao granu velikog ruskog stabla. Ali upravo ta suština, odgovor na pitanje „šta znači biti Ukrajinac?” jeste ono što je konstantno bilo pod napadima i pritiscima da se redefiniše. I tu dolazimo do pape i Vatikana.

U srži svake civilizacije po Hantigtonu (i još pre njega po Arnoldu Tojnbiju) jeste religija. Stoga istočnu granicu Zapada predstvlja početak pravoslavnog sveta, tamo gde prestaju rimokatolicizam i protenstantizam. A pomeranje te granice dalje na istok bio je najveći san papstva i zato se ono nikada nije ustručavalo od besprimernog huškanja na Rusiju i Srbiju, kao i paktiranja sa svakom silom čija je želja za širenjem na Istok konvergirala sa prozelitskim namerama Vatikana. U HVI i XVII veku Poljska, Habzburška monarhija krajem XIX veka, nacistička Nemačka u XX i NATO u XXI veku – svi oni bili su uzdanice Vatikana, njegovi verni krstaši, lučonoše „crkvenog jedinstva”. I nikakve veze što su Habzburzi i Poljaci bili ultrakatolici, nacisti pagani, a današnji jurišnici na Rusiju ultraliberali (štagod danas bio liberalizam), Vatikan nije ustuknuo od toga da sa svima njim ide u krevet, ukoliko je to smatrao korisnim za privođenje pravoslavnih šizmatika tronu Svetog Petra.

Pripadnici švajcarske garde na Trgu Svetog Petra posmatraju obraćanje pape Franciska (Urbi et Orbi) sa balkona Bazilike Svetog Petra u Vatikanu na katolički Božić, 25. decembar 2015. (Foto: Reuters/Alessandro Bianchi)
Pripadnici švajcarske garde na Trgu Svetog Petra posmatraju obraćanje pape Franciska (Urbi et Orbi) sa balkona Bazilike Svetog Petra u Vatikanu na katolički Božić, 25. decembar 2015. (Foto: Reuters/Alessandro Bianchi)

Tako su jezuiti vekovima gradili svoj placdarm na obodnim prostorima ruskog etničkog prostora, stvarajući posebnu duhovnu klimu pogodnu za cvetanje jednog antiruskog konvertitskog identiteta (svaka sličnost sa iskustvom srpskog naroda na njegovim zapadnim granicama je namerna). Unijom u Brestu (1596) potčinili su Galiciju (nekadašnju Crvenu Rusiju), unijom u Užgorodu (1646) preveli su zavičaj Rusina, nekadašnju Zakarpatsku Rusiju, pod papski primat, a habzburška mašinerija za fabrikovanje nacija agresivno je promovisala ukrajinski nacionalizam na prelazu iz HIX u HH vek. Tako je unijatska Galicija postala baza za osvajanje (i političko i duhovno) ruskih zemalja, ali i primer „uspešnog” modela kako se pravoslavni Sloveni prevode u Zapadnu civilizaciju. Stoga ne čudi podatak da su germanske vojske, u njihovom nastupanju na Rusiju 1914. i 1941. godine, pratile ništa manje ratoborne čete misionara (slično je EU – američki projekt instaliranja „demokratije” u Ukrajini treba da bude model kojim bi se ruskom stanovništvu mahalo pred očima, model obojene revolucije koji treba primeniti i u Moskvi).

Tokom tog nesvetog krstaškog rata bio je Vatikan plodotvoran u stvaranju novih svetaca i mučenika za crkveno jedinstvo. Niko nije obeležio period dva svetska rata u Galiciji kao grof Andrej Šepticki, mitropolit iz Lavova. Možda nijedan prelat rimokatoličke crkve nije toliko rovario protiv Rusije kao ovaj izdanak starog poljskog plemstva. Verni podanik Habzburgovaca i jedan od pokrovitelja SS divizije „Galicija” stavljao se i austorugarskim i nacističkim vlastima na raspolaganje, sve radi stvaranja katoličke Velike Ukrajine. A kada je nedugo nakon ulaska sovjetskih trupa u Lavov preminuo (od tuge možda?) dobio je veliku crkvenu sahranu na kojoj je, između ostalih, prisustvovao i… Pogađate već? Partijski sekretar Nikita Sergejevič Hruščov.

Alternativni tok

Tako se pored onog glavnog toka ukrajinskog identiteta koji je svoje heroje video u borcima za ujedinjenje sa Rusijom, u Gogoljevim kozacima i koji je živeo u duhovnom jedinstvu sa Moskvom pojavio jedan alternativni, podzemni tok koji je nudio radikalno drugačiju interpretaciju istorije i drugačiji odgovor na već postavljeno pitanje: šta znači biti Ukrajinac? I taj podzemni impuls isplivavao je na površinu u najturbulentnijim periodima ruske istorije, kao što je to bilo 1917-1921 kada je Simon Petljura, vatreni antisemita dobro povezan sa jezuitima, predvodio Ukrajinsku narodnu republiku u borbi za nezavisnost od Rusije.

Ta alternativna konvertitska verzija ukrajinstva, duhovno oslonjena na mitropolita Šeptickog, personifikovana u Stepanu Banderi, a poduprta infastrukturom rimokatoličke crkve, ponudila je jedno koliko netačno toliko i perverzno čitanje istorije u kojoj ni Tatari, ni Poljaci, ni Nemci nisu neprijatelji ukrajinskog naroda i agresori na ukrajinsku zemlju, već su to Rusi i samo Rusi, omrznuti Moskalji, najveći dušmani svega ukrajinskog (mala napomena: zar nije indikativno to što Ukrajinci Ruse oslovljavaju sa Moskalji, ne po njihovom etničkom poreklu, već koristeći naziv koji referiše na jedan region? Ne podseća li to na francusko nazivanje Nemaca Alemanima? Jer iz perspektive germanskih Franaka i Nemci su takođe Germani, pa ih nema smisla nazivati Germanima, kao što je i za Ukrajince bilo prirodnije da stanovnike Rusije nazovu po njihovoj prestonici. Kako da ih nazovu Rusima, kada su i Ukrajinci sami – Rusi?!)

Zato je specijalna vojna operacija ne samo međudržavni sukob, već ujedno i građanski rat. Jer dok se vode borbe oko strateški važnih područja, istovremeno se užarenim artiljerijskim i puščanim cevima daje odgovor na pitanje šta znači biti Ukrajinac i ko su ukrajinski heroji – da li su to crvenoarmejci ili esesovci „Galicije”, da li je to Bogdan Hmeljnicki ili Ivan Mazepa, Ostap ili Andrej?

Ukrajinski slučaj nije nikakav specifikum, nikakav sui generis. Gdegod da bacimo pogled duž frontijera između pravoslavlja i rimokatolicizma, možemo da vidimo taj dualizam na delu. Ne samo u Ukrajini, nego i u Belorusiji, Crnoj Gori, Hercegovini, duž granice koju je Hantington naznačio, dve se sile bore za dušu svake od tih teritorija. Na svim tim mestima, jedni nasuprot drugih, kao odraz u ogledalu, stoje ljudi istog porekla i jezika, ali kao predstavnici različitih, nepomirljivih svetova. Krajnje čudno, međucivilizcijski sukob Zapada i pravoslavnog Istoka sačinjen je zapravo od niza građanskih ratova. Gdegod je rimokatolicizam zasekao pravoslavno tkivo pojavili su se projekti anti-nacija, fanatizovanih masa stanovništva ispunjenih averzijom prema onima sa kojima su nekad činili jedinstvenu identitetsku i duhovnu celinu.

NATO flag flies in front of the Independence monument during a rally to thank foreign states for supplying Ukraine with weapons and their international support at the Independence Square in Kyiv, Ukraine 30 Janury 2022. The US have sent military aid including Javelin anti-tank missiles, and Britain provided Next generation Light Anti-tank Weapon (NLAW) to Ukraine as Russia border tensions. (Photo by STR/NurPhoto via Getty Images)
Zastava NATO ispred Spomenika nezavisnosti na Trgu nezavisnosti u Kijevu (Foto: STR/NurPhoto via Getty Images)

Posle svega, može li iko smatrati rimskog pontifeks maksimuma neutralnim u ukrajinskom sukobu? Može li on biti vlastan da daje bilo kakve moralno osuđujuće izjave? Ali u jednome treba mu verovati – on je sigurno tužan zbog onoga što se dešava u Ukrajini jer razvitak SVO predstavlja ništa drugo nego ponovno vraćanje tih crnih voda konvertitstva u podzemlje, kao što je to bilo 1945. Pobedom Rusije anulira se podrška unijatskih sveštenika evromajdanskom projektu u čijoj su realizaciji aktivno participirali, slično kao što je katoličko sveštenstvo u Belorusiji podržalo proteste protiv Lukašenka 2020. godine (setimo se belo-crveno-bele trobojke sa protesta u Minsku, još jednog simbola vatikanske konvertitske ponornice). A s obzirom da je unijatska crkva iskoristila naklonost nacističke klike nakon 2014. za premeštanje svog sedišta iz Lavova u Kijev, ishod ove borbe odlučiće ko će stolovati u Kijevu – pravoslavni mitropolit ili unijatski nadbiskup.

 

Stevan Terzić je diplomirani politikolog iz Beograda. Ekskluzivno za Novi Standard.

 

Naslovna fotografija: Guglielmo Mangiapane/Reuters 

 

Izvor Novi Standard

 

BONUS VIDEO:

 

Svet
Pratite nas na YouTube-u