Ruski revanš – vaskrs Imperije (2)

Jasno je da je Rusija prešla granicu posle koje nema povratka. Ustupci, povlačenja, snishođenja, ublažen govor zauvek su nestali u vihoru rata u Ukrajini. Rusija je spremna za revanš

Nova zapadna imperija, kao globalistička tvorevina stvorena u kapitalističkom svijetu, koji je proistekao iz protestantskog duha, izlazi van nacionalnog okvira stvarajući mrežnu strukturu, odnosno nadilazi oblik nacionalne države (stoga ju je pogrešno vezati za bilo koju državu, pa i SAD), jer njena moć nije ograničena zakonima, niti određena geografijom. Kao takva Imperija je, dakle, donekle materijalizovana u globalnom tržištu – ekonomski projekat kapitalizma koji se u konačnici pojavljuje kao globalna anti-država. Velikim dijelom ona se završno uobličila poslije sloma crvene imperije.

Šta se može suprotstaviti takvoj Imperiji? Imperija, drugog kova i tipa? Ili drugog sadržaja? I, vraćam se na jedno od prethodnih pitanja – može li se preuzeti koncept vladavine a da se ne preuzme duh? Potom, s tim u vezi, da li logika kretanja zapadne civilizacije iznjedruje jednu imperiju, a istočno kretanje drugu? Da li mogu postojati istovremeno imperije tipa Karla Velikog i Petra Velikog, odnosno njihovi duhovno-materijalni nastavljači? Po pronicljivoj ocjeni Aleksandra Sergejeviča Panarina, Prvi Rim se kao duhovna pojava završio pri Karlu Velikom, a ne u 5. vijeku sa njegovim varvarskim osvajanjem. Carstva i imperije, koliko god bile fizičke tvorevine, sistemi ustanova, ujedno su tvorevine duha, stvaralačkog ili uništiteljskog, ili oba, i sve dok ima onih koji im služe, duhom i misijom – one postoje, i imaju mogućnost ponovnog rođenja.

Zašto je i kako došlo do sloma sovjetske imperije, koja je bila država sa svjetskim pretenzijama? Da li se SSSR raspao uslijed „dezerterstva elite u epohi katastrofe” (Aleksandar Sergejevič Panarin) ili je to pak „najveća u istoriji pobjeda Zapada” (Aleksandar Aleksandrovič Zinovjev)?

Milomir Stepić odgovara kontra-pitanjima: „Koliko još dugo bi Moskva mogla da kontroliše i disciplinuje satelite? I po koju cenu – ekonomsku, vojnu, političku i svaku drugu? A šta bi se u narednih tridesetak godina, od početka glasnosti i perestrojke do danas, desilo sa Rusijom i Rusima? Kakvo bi njihovo „stanje nacije” bilo početkom treće decenije 21. veka, uz hipotetički nastavak razaranja identiteta? U tom kontekstu, može li se sovjetski slom tumačiti ne kao regresija, već kao kutuzovljevsko povlačenje? Defanziva kao preduslov ofanzive. Može li se analogija potražiti u „razbi-raspadu Jugoslavije i srpskoj sudbini?”

Preobražaj imperije

Nameće se i drugo pitanje – da li je sovjetski tip čovjeka, koji je u svom dubokom sloju bića još uvijek nosio zalog buduće obnove – odnosno pravoslavni (saborni) duh zajedništva, mogao biti saobražen preobražaju imperije jer, po ocjeni Nemanje Đukića, iako su i komunizam i kapitalizam projekti Moderne, oni ne posjeduju podjednak socijalni kapacitet.

„Dok je kapitalizam izgrađen na načelu kapitala, komunizam je izgrađivan na ideji čovjeka i zajednice. Otuda je komunizam u odnosu na kapitalizam posjedovao viši stepen kolektivizma, zbog čega je bio prijemčiviji kulturnim načelima pravoslavne civilizacije (npr. ideji sabornosti). Uslovno govoreći, komunizam je bio ‘saborniji’ od kapitalizma pa je transpozicija komunizma u pravoslavnu civilizaciju otuda i bila moguća. Naravno, ‘sabornost’ komunizma je bila sekularna. Ako sekularizaciju shvatimo kao pražnjenje nečega od imanentne svrhe, onda se sekularizacija socijalnog bića i sastoji u pražnjenju društvenosti od ličnosti i zajednice kao same svrhe društvenosti (zbog toga je Turen i mogao reći da danas na Zapadu više nema društva). Konkretno, to znači da se sekularna osnova komunizma nije temeljila na vrijednosti, nego na društvenom cilju koji je proglašen vrijednošću – ona se temeljila na ideji humanizma, a humanizam nije vrijednost nego racionalni antropocentrizam – ideološka koncepcija racionalnog modernog čovjeka kao mjere svih stvari”. Srp, čekić i snopovi pšenice na stanici moskovskog metroa (Foto: Patrick Donovan/Getty Images)

Zašto ipak nije došlo do preobražaja imperije i prirodnog nastavka vijekovne ruske državnosti?
Do toga nije došlo iz više razloga, koji su i proizvod unutrašnjeg kretanja – projekta koji se donekle otrgnuo, jer nisu svi zagovornici promjena bili izdajnici, bilo je to i odsustvo metodologije globalnog političnog prognoziranja i mnogo šta drugo (novogovor, brižljivo smišljene parole koje su u suštini bile lišene smisla, pokušaj dijela elite da se po svaku cijenu ubaci u zajednicu „izabranih”, itd). Bio je to i proizvod planskog djelovanja spolja, kako manipulacijama sviješću tako i konkretnim djelatnostima.

Slomu 80-ih godina 20. vijeka najviše je doprinio novoformirani duh egoizma, pohlepa „elite”, zlo reformi koje su u osnovi značile unošenje novog konceptualnog virusa u vidu razbarušenog liberalizma kome je na oltar trebalo prinijeti vijekovni koncept ruske državnosti – saborni pobjednički ruski duh koji se napajao pravoslavljem i koji se jasno projavio u pobjedi Otadžbinskog rata i narodnu imovinu koju su nasamareni izdajnici većinom izvozili na Zapad. No, najveće osvajanje ostvareno je u oblasti obrazovanja koje je sistemski i temeljno razrušeno. Stoga je jedan od prvih poteza ruske vlasti bio odsijecanje tih korijenja i povratak na staro/novo obrazovanje.

Metaistorijski zadatak

Zabluda da svijet ide ka progresu koji je evolutivan traje već dugo. Tu pojavu je na sebi svojstven način potpuno razobličio Danilevski: „Progres nije u tome da se stalno ide u istom pravcu, već u tome da se prokrstari cijelo polje, koje predstavlja poprište istorijske djelatnosti čovječanstva, u svim pravcima. Zato se nijedna civilizacija ne može ponositi time da predstavlja najvišu tačku razvitka, u odnosu na neke prethodnice ili savremenice u svim pravcima razvitka”. Svaki narod doprinosi na svoj način tvoračkom ili rušilačkom elementu, ispunjava svoju misiju na zemlji ili je odbacuje, ali svijet koji je u velikoj mjeri zaboravio na Boga i svijest da jedino Bogu pripada završno rukovođenje istorijom ide ka novom potopu i kraju, koji može značiti novo ciklično kretanje istorijskih procesa ili pak stvarni kraj. U čemu se sastoji ruski zadatak? Šta je njoj dato?

Rusija kojoj je bio određen rezervat sa kojeg bi se dalje napajao homo economicus je ustala. Ona Rusija koja je u svojoj istoriji srušila sedam imperija zla i čije je metaistorijski zadatak, po Ranku Gojkoviću, naznačen još u drevnoj ruskoj hrišćanskoj književnosti Kijevske Rusije: „Kijevski mitropolit Ilarion, prvi etnički Rus na kijevskoj crkvenoj katedri, u svom značajnom delu Slovo (Reč) o zakonu i blagodati ističe duhovnu silu kao suštinsku u proizašlom sjedinjenju (pre krštenja Rusije razjedinjenih) slovenskih plemena u jedinstven narod, ruski narod. Dakle, u tom remek-delu drevne ruske književnosti, pored ovoga što je istaknuto u samom naslovu da su dolaskom Hrista u svet svetlost i istina trijumfovali nad zakonom, ovde se po prvi put ocrtava i posebna misija ruskog čoveka u borbi protiv zla. I zaista, bilo je dosta tih „imperija zla” koje su jurišale na Rusiju i na kraju se razbijale u borbi sa ruskom „imperijom dobra”.

Poslije sloma sovjetske imperije krenulo se sa rušenjem međunarodnih organizacija, poljuljana je ravnoteža, potisnuti su pojmovi dobra i zla, istine i laži, a duh čovjekoljublja izložen je ruglu i osuđen na ritualnoj giljotini novog svjetskog poretka. Ruska civilizacija, koja je vijekovima zadržavala pobjedu zlih duhova na evroazijskom prostoru i uspostavljala ravnotežu, poražena je od strane zastupnika „zlatne milijarde”.

Moskva, Rusija (Foto: Pixabay)

Da se vratimo sadašnjosti. Nalazimo se dakle u periodu strukturalne krize globalne ekonomije, koja je povezana sa tehnološkom revolucijom, po ocjeni Sergeja Jurijeviča Glazjeva, odnosno u terminalnoj fazi krize Zapada po ocjeni Siniše Ljepojevića. Rat svjetskih razmjera, koji je dugo bio u pripremi, odvija se pred našim očima. Nalazimo se u neobičnom istorijskom trenutku, svijet se nalazi na opasnom rubu, ne prvi put u istoriji. Sužava se horizont izlaska iz krize, djeluje kao da se zdrav razum povlači pred potrebom da se po svaku cijenu zadrži zapadna dominacija.

No, treba samo pomno pratiti nastupe Vladimira Vladimiroviča Putina i jasno je da je Rusija prešla granicu poslije koje nema povratka. Ustupci, povlačenja, snishođenja, ublažen govor zauvijek su nestali u vihoru rata u Ukrajini. Rusija je spremna za revanš. U čemu će se on sastojati? Šta se vaspostavlja pred našim očima na Istoku? Vaskrs imperije koja će po snazi nadmašiti sve prethodne, jer joj je upućen najveći izazov. Kakve će ona biti i u kojoj mjeri će se nastaviti na sveštenu rusku istoriju? Koji izazovi joj predstoje? Koje odgovore nudi ruska istorija?

 

Milana Babić je profesorka srpskog jezika i predsednica Književnog udruženja „Susret“ iz Trebinja. Ekskluzivno za Novi Standard.

 

KRAJ DRUGOG DELA

 

Naslovna fotografija: Contributor/Getty Images News/Getty Images

 

Izvor Novi Standard

 

BONUS VIDEO:

Svet, Filozofija
Pratite nas na YouTube-u